Olijke luisteraar met flux de bouche Dinsdagprofiel Onno Hoes

De kandidaat-voorzitter van de VVD vindt niet dat je privé een voorbeeld voor de samenleving moet zijn. ‘Anders heb je geen leven meer.’ Door Peter de Graaf en Marcel van Lieshout..

De Brabantse gedeputeerde Onno Hoes (46) heeft zich zitten schamen voor al die ruzies in zijn partij. ‘Het hele clubgevoel is weg’, constateert hij op het Brabantse provinciehuis. ‘60 jaar VVD, het was vorige maand geen gezellig feest in Krasnapolsky. Iedereen was er meer uit plichtsbesef. We moeten de mensen weer enthousiasmeren voor de partij.’

Hoes stelde zich kandidaat voor het VVD-voorzitterschap nog voordat de Rotterdamse burgemeester Ivo Opstelten door de partijleiding naar voren werd geschoven. Zo ‘ziek’ zijn veel VVD-leden van het gekibbel in de ‘Haagse kliek’ en het partijestablishment, dat de relatief onbekende Hoes in de strijd met Opstelten kan opvoeren dat híj in ieder geval onbelast is. Dat hij in persoon de noodzakelijke vernieuwing representeert.

Dat Opstelten door de partijleiding is gevraagd zich voor het voorzitterschap te melden, lijkt eerder een hinderpaal dan een aanbeveling. Zo beschouwd is het de vraag of de steun voor Hoes van een van de partijbonzen, de tegenwoordig in Zuidoost-Brabant woonachtige Hans Wiegel, de gedeputeerde werkelijk helpt. Maar Hoes is er blij mee. ‘Wiegel heeft een heel breed netwerk. Omdat hij zijn steun heeft uitgesproken, krijg ik opeens uit alle hoeken en gaten steunbetuigingen.’

Binnen de Brabantse VVD krijgt de kandidatuur van Hoes voor het voorzitterschap alleen al veel steun om het simpele feit dat hij Brabander ís. Bij veel CDA’ers onder de rivieren lijkt een anti-Randstad (of ‘Holland’) gevoel in de genen te zitten. Kennelijk wekken de verwikkelingen in de VVD zo veel wrevel – de partij blijft in peilingen slecht scoren – dat ook veel leden van die partij een vanzelfsprekende aversie jegens ‘de Randstad’ of ‘Holland’ hebben. Want daar ligt de schuld.

Dat regionale sentiment is zo sterk, dat zelfs de Bossche oud-wethouder Guus Paanakker, overmand door vergevingsgezindheid, de kandidatuur van Hoes van harte steunt. ‘Een hele goeie vent, ik juich het toe.’ Diezelfde Paanakker barstte in 1997 nog in tranen uit toen toenmalig VVD-fractievoorzitter Onno Hoes hem dwong tot terugtreden uit het college van B en W, een staaltje van ‘broedermoord’. Maar de kwestie van indertijd (de VVD-fractie verzette zich tegen de vestiging van drugsverslaafden in een gezamenlijk pand, een plan dat Paanakker steunde) is kennelijk geheel vergeten en vergeven.

‘Je kunt ruzie maken en tóch waardering voor elkaar hebben’, blikt Paanakker nu terug. ‘Ik vind Onno een heel goeie, initiatiefrijke vent. Je merkt dat hij uit het bedrijfsleven voortkomt, net als ik. Hij is een doener, die ervoor heeft geknokt zo ver te komen als hij waar hij nu is. Dat zijn heel andere lui dan van die bestuurders die geleidelijk aan via een ambtelijke organisatie zijn opgeklommen. Zoals die mastodont Opstelten.’

Eigenlijk is die botsing in Den Bosch wel te vergelijken met de huidige ‘strijd’ om het VVD-voorzitterschap. ‘Het is toch een beetje de jonge hond tegen de gevestigde orde van de partij’, beaamt Hoes.

Onno Hoes is geboren in een Leids ziekenhuis, met een keizerssnee, omdat zijn moeder daar de arts kende. Maar verder is hij een echte Bosschenaar. Hij groeide op in de Brabantse hoofdstad en is sinds 2003 woonachtig in het nabijgelegen dorpje Cromvoirt, vermaard vanwege de vele fraai gerestaureerde boerderijen die erg in trek zijn bij Randstedelingen. Daar woont hij met zijn man Albert Verlinde, die hij ooit ontmoette tijdens carnaval in Oeteldonk, in een boerderij met zwembad, manegebak, twee paarden en een hond.

Hoes doorliep met succes de Heao en leek voorbestemd om de exclusieve meubel- en interieurstoffenhandel van zijn ouders (Hoes & De Winter) voort te zetten. Aanvankelijk stapte hij ook braaf (‘uit traditie’) in het familiebedrijf. Maar de politiek lonkte. ‘Ik vond het toch een beetje saai. Toen een collega op een beurs in 2001 zei dat hij de zaak wel wilde kopen als ik fulltime de politiek in wilde, was het snel beklonken.’ Hoes had zijn zinnen aanvankelijk gezet op een plek in de Tweede Kamer. Maar in 2001, toen de kans zich voordeed, koos hij voor een bestuursfunctie en werd hij gedeputeerde.

Hij is afkomstig uit een klassiek VVD-nest. Zijn grootvader was al actief in de partij en wethouder in Sint Michielsgestel, moeder was raadslid in Den Bosch, vader voorzitter van de Brabantse VVD-centrale. Vader (83) en moeder (80) zijn nog steeds bij iedere afdelingsvergadering in Den Bosch aanwezig, zegt de juriste Mieke Geeraedts, voorzitter van de Statenfractie van de VVD. ‘Enthousiaste mensen, dat zit ook in Onno.’

Van zijn ouders heeft hij ‘maatschappelijke betrokkenheid’ geërfd, zegt Hoes. Volgens zijn jongere zus, de actrice Isa Hoes, was Onno al jong ‘heel fanatiek’ met zaken bezig. ‘Hij schreef voor de schoolkrant en stuurde ingezonden brieven naar de krant, als ‘ie het ergens niet mee eens was.’ Als 18-jarige haalde hij handtekeningen op tegen de sloop van het binnenstadsziekenhuis in de straat. De actiegroep noemde hij De Lindeboom, vernoemd naar een oude lindeboom in de tuin. Isa Hoes: ‘Hij vond het leuk om dingen te organiseren en mensen voor zijn ideeën te winnen.’ Broer Onno: ‘De Lindeboom was mijn brug naar de politiek. Toen merkte ik dat we met onze bezwaren te laat waren, want het besluit was al genomen door de gemeenteraad.’

Hij meldde zich al als tiener bij de jongerenafdeling van de VVD. Hij bekleedde bestuursfuncties in de JOVD en combineerde later het raadslidmaatschap in Den Bosch met het Statenlidmaatschap. Hoewel pas 46 is Hoes de meest ervaren provinciale politicus van Brabant, naar zittingsduur gemeten.

‘Nee, hij is juist helemaal geen ingesleten partijbaron, zo iemand van de gevestigde orde’, verzekert Geeraedts. ‘Hij is iemand die op eigen kracht in al die functies terecht is gekomen, juist omdat hij heel enthousiast is.’ Het feit dat Hoes zich begin december eigener beweging voor het VVD-voorzitterschap kandideerde moet niet worden gezien als geldingsdrang, vindt Geeraedts: ‘Dat tekent zijn lef en zijn betrokkenheid.’

Gedeputeerde Hoes beheerde tot de provinciale verkiezingen van vorig jaar de portefeuille Economische Zaken en is nu verantwoordelijk voor het milieu. Dat oogt als een radicale breuk met het verleden. ‘Hoes weet niet eens hoe je het woord milieu moet schrijven’, schamperde D66-statenlid Marusjka Lestrade-Brouwer vorig jaar bij zijn benoeming. ‘Inmiddels weet hij dat wel, maar ik ben het politiek-inhoudelijk nog steeds niet met hem eens’, zegt Lestrade nu.

Maar Hoes weet het goed te brengen, met zijn olijke uitstraling. ‘Hij is een ongelooflijk charmante man, met flair en flux de bouche’, aldus Lestrade. ‘Hij kan dingen zo stralend vertellen. Hij neemt mensen echt voor zich in. Dat kan hij zelfs in het moeilijke overleg met de boeren.‘

D66-statenlid Geeraedts weerspreekt dat opportunisme in het spel was bij Hoes’ overstap van Economische Zaken naar Milieu. ‘Welnee. Bij de vorming van het provinciebestuur hebben we een discussie over kerntaken gevoerd. De provincies krijgen vaak kritiek: wij zijn te onzichtbaar. Wij hebben ons afgevraagd: wat zijn onze belangrijkste taken? Die liggen toch op het vlak van de ruimte, het landschap, het milieu. Daarom hebben wij die portefeuille milieu opgeëist.’

Natuurlijk namen regionale media hem de milieumaat. Hij had toch een oude brandstofslurpende Cadillac Eldorado, die 1 op 7 reed? Die is inmiddels ingeruild voor ‘een iets modernere Chrysler 300C’, meldt Hoes vrolijk. De VVD-gedeputeerde vindt dat hij als privépersoon niet voortdurend een voorbeeld voor de samenleving moet zijn: ‘Anders heb je geen leven meer.’

Hoes’ vermogen om te luisteren wordt door velen geroemd. Al is de gedeputeerde liever zelf en vooral lang aan het woord. ‘Een vlotte babbelaar’ is een typering die veelvuldig terugkomt. Ook het geschreven woord bekoort Hoes. In ingezonden brieven mengde hij zich veelvuldig in debatten over het homohuwelijk (Hoes is COC-bestuurslid geweest) en in een regionaal huis-aan-huisblad schreef hij het rubriekje Rond met de Hond.

Toen Albert Verlinde in 1992 kennis maakte met Hoes, dacht hij van doen te hebben met een dierenarts, verwijzend naar die rubriek over asielhonden. Beiden hadden indertijd een andere relatie. Bij een tweede ontmoeting, tijdens carnaval, sloeg, vrij naar het jargon van ‘sterrenkundige’ Verlinde, ‘de vlam definitief over’.

Verlinde komt zelf uit een socialistisch nest, maar voelt zich inmiddels geenszins een vreemde in de VVD-gelederen. Kennissen van het echtpaar (kort nadat het homohuwelijk bij wet was geregeld, traden ze in juni 2001 in het huwelijk) spreken woorden van bewondering voor de wijze waarop Hoes en Verlinde zich manifesteren in elkaars ‘werelden’.

Eigenaar Bob Hutten van een cateringsbedrijf in Veghel beklemtoont: ‘Onno is heus niet de man van. Er zit geen hiërarchie in hun relatie. Het is mooi om te zien hoeveel respect en echte belangstelling ze voor elkaars werk hebben. Onno moet vanwege zijn functie vaak bij culturele evenementen in Brabant opdraven. Albert is daar ook geregeld bij en die neemt dan ook écht deel aan de gesprekken, zonder de glamour- en glitterwereld erbij te slepen.’

Hutten prijst Hoes’ talent om mensen samen te brengen. ‘Ik herinner me een project om allochtone jongeren met Brabantse ondernemers in contact te brengen. Daar heeft Onno hard aan getrokken. Hij heeft een tomeloze energie. Een nette man ook. Hoe druk hij het ook heeft, je kunt hem altijd als gastspreker inhuren. Wat ik zo waardeer: hij is niet iemand die zijn mond voorbij praat, iemand die teveel belooft.’

Wat Hutten bovenal in Hoes waardeert, is diens ‘kwetsbaarheid’. ‘Als je met hem praat is hij een van ons. Hij durft fouten toe te geven. Zijn gezicht zegt alles: open, amicaal, eerlijk. Veel bestuurders hebben altijd iets onaantastbaars, plaatsen zich graag op een voetstuk. Hij is het tegenovergestelde.’

Albert Verlinde omschrijft zijn man als ‘betrokken en hard werkend’. Volgens de televisiepresentator en theaterproducent is hij ook een goeie bruggenbouwer. ‘Hij neemt veel tijd voor gesprekken met iedereen. Hij luistert goed, maar hij is zelf ook echt aanwezig. Onno is geen stille bruggenbouwer, hij laat zien dat hij bruggenbouwer is.’

Hoes wil het VVD-voorzitterschap combineren met zijn functie als gedeputeerde. ‘Ik sta een uurtje vroeger op en ga een uurtje later naar bed’, zegt hij nuchter. Volgens partner Verlinde is dat geen probleem: ‘Ik presenteer ook elke dag RTL Boulevard en doe daarnaast ook het theaterbedrijf. We zijn in Cromvoirt wel gewend veel hooi op onze vork te nemen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.