Olifanten verdwijnen in rap tempo van het Afrikaanse continent

Wie de droom koestert olifanten in het wild te bewonderen in Afrika, doet er goed aan die reis niet lang uit te stellen. Recent Amerikaans onderzoek laat zien dat het aantal Afrikaanse olifanten snel afneemt door toenemende stroperij.

Een kudde olifanten in het Amboseli National Park in Kenia, met op de achtergrond de Tanzaniaanse berg Kilimanjaro. Beeld null
Een kudde olifanten in het Amboseli National Park in Kenia, met op de achtergrond de Tanzaniaanse berg Kilimanjaro.

Stropers hebben tussen 2010 en 2012 ongeveer 100 duizend olifanten afgeschoten. Daardoor zijn er meer olifanten verdwenen dan er kalveren zijn geboren. Een populatie olifanten groeit gemiddeld jaarlijks zo'n 5 procent. De jaarlijkse afname in de onderzochte periode was 7 procent.

Het Amerikaanse onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PNAS, is het uitvoerigste onderzoek dat ooit naar de stroperij van olifanten in Afrika is gedaan. Er is gekeken naar olifanten op het hele continent en in het onderzoek zijn 306 olifantenpopulaties meegenomen.

De wetenschappers onderzochten onder meer karkassen van olifanten, om zo te achterhalen of de zoogdieren een natuurlijke dood waren gestorven of gestroopt waren. Verder verzamelde en analyseerde het team cijfers van vele verschillende nationale parken.

Ivoor
De belangrijkste oorzaak van het teruglopend aantal olifanten in Afrika is de toenemende vraag naar ivoor, onder meer vanuit China. De onderzoekers signaleren sinds 2009 een sterk stijgende lijn in het aantal gestroopte olifanten en relateren dat aan de stijgende prijs van ivoor op de zwarte markt en aan grote hoeveelheden onderschepte ladingen ivoor met bestemming Azië.

Een Afrikaanse olifant in het Amboseli National Park in Kenia. Beeld null
Een Afrikaanse olifant in het Amboseli National Park in Kenia.
Thaise douaniers tonen een onderschepte lading ivoor aan de media. Beeld null
Thaise douaniers tonen een onderschepte lading ivoor aan de media.

Een van de onderzoekers, George Wittemeyer van de universiteit van Colorado, stelt op de website van het Britse natuurwetenschappelijke tijdschrift Nature dat enkele populaties olifanten 'een zeer hoog risico lopen om uit te sterven. Sommigen kunnen binnen tien jaar zelfs compleet verdwenen zijn.'

In een reactie op zijn onderzoek op de website van de BBC trekt Wittemeyer nog nadrukkelijker aan de bel. 'We verscheuren de structuur van de olifantensamenleving', benadrukt hij. 'We hebben het hier namelijk over het verdwijnen van de oudste en grootste olifanten. Dat zijn de belangrijkste voortplantingsmannetjes en -vrouwtjes, die verweesde kinderen en gebroken olifantenpopulaties achterlaten.'

Fiona Maisels, adviseur van natuurbeschermingsorganisatie Wildlife Conservation Society, ziet het onderzoek als belangrijkste publicatie op het gebied van olifantenbescherming van de afgelopen tien jaar.

'Afname in Centraal-Afrika is verwoestend hoog'
Julian Blanc, vertegenwoordiger van de internationale overeenkomst over de handel in dieren en planten CITES, zegt tegen de BBC dat de afname van olifanten per Afrikaanse land sterk verschilt. 'In Botswana zijn er bijvoorbeeld nog gezonde, groeiende populaties. Maar in Centraal-Afrika is de afname verwoestend hoog', stelt hij.

Die constatering vindt steun in het Amerikaanse onderzoek. De resultaten daarvan coresponderen met eerdere, kleinschaligere, onderzoeken die suggereren dat het aantal olifanten in Centraal-Afrika tussen 2002 en 2012 met bijna tweederde is afgenomen.

Natuurbeschermingsorganisaties roepen op onmiddellijk actie te ondernemen tegen het sterk dalende aantal olifanten in Afrika. Die acties zouden zich moeten concentreren op het aanpakken van de illegale handel in ivoor, op alle mogelijke manieren.

Een Afrikaans jongetje en zijn hond staan bij een olifantenskelet in Tanzania. Beeld null
Een Afrikaans jongetje en zijn hond staan bij een olifantenskelet in Tanzania.
null Beeld null
Een olifantenkalf en zijn moeder staan 's nachts op de weg in Pretoria, Zuid-Afrika. Beeld null
Een olifantenkalf en zijn moeder staan 's nachts op de weg in Pretoria, Zuid-Afrika.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden