Olieproductie Irak in 2014 groter dan ooit

De komende twintig jaar levert Irak de grootste bijdrage aan de groei van het aantal vaten opgepompte olie.

AMSTERDAM - Na drie verwoestende oorlogen waarin de olieproductie soms terugviel naar nul vaten per dag, gaat Irak meer olie uit zijn bodem halen dan ooit. Zonder nieuwe tegenvallers loopt de dagelijkse oliestroom in 2014 op tot meer dan 3,8 miljoen vaten; het hoogste niveau dat in september 1980 drie weken lang werd bereikt als voorbereiding op de oorlog tussen Irak en Iran.


Het record bevestigt de renaissance van Irak als belangrijke olienatie. Na Saoedi-Arabië is het sinds deze zomer de tweede producent in het Midden-Oosten, een positie die werd overgenomen van Iran. Zelfs nu de Europese Unie mogelijk sancties tegen Iran gaat opheffen, wat kan leiden tot een hogere Iraanse productie, gaat Irak daar volgens experts probleemloos overheen.


Overheid profiteert

Volgens het Internationaal Energie Agentschap (IEA) tekent Irak de komende twintig jaar voor de grootste bijdrage aan de groei van de mondiale olieproductie. Opkomende energielanden als Brazilië, Canada, Kazachstan en de Verenigde Staten zullen daarbij achterblijven. Tweederde van de groei van de OPEC-landen komt uit Irak. Vier jaar geleden werd al duidelijk wie daar het meest van gaat profiteren, namelijk de Iraakse overheid. De rechten om naar olie te boren zijn in 2009 geveild voor bedragen van 1 à 2 dollar per vat, ongeacht de verkoopprijs op de markt. Zo'n vat levert daar nu rond de 100 dollar (74 euro) op.


Als de laatste golfoorlog van 2003 bedoeld was om Amerika te voorzien van goedkope olie, is van dat plan in elk geval weinig terechtgekomen. Amerikaanse maatschappijen vielen bij de veiling massaal uit de boot. De belangrijkste olie- en gasgebieden zijn sindsdien in exploitatie bij het Nederlands-Britse Shell, het Britse BP, het Italiaanse Eni, het Russische Lukoil en het Chinese CNPC. Alleen in Koerdisch Noord-Irak profiteren de Amerikanen via ExxonMobil mee.


Shell leidt het consortium dat het olieveld Majnoon bij Basra ontwikkelt; het derde grootste olieveld ter wereld. Tot voor kort verliepen de voorbereidingen voor die exploitatie niet volgens de planning, erkent de maatschappij. De productie had in december vorig jaar al op 175 duizend vaten moeten zitten maar bereikt dat pas dit jaar.


Hoewel er mijnen moesten worden geruimd en nieuwe infrastructuur moest worden aangelegd, leverde bureaucratie volgens het bedrijf de meeste vertraging op. Visa voor onderaannemers kwamen moeilijk los en belangrijke apparatuur stond door problemen bij de douane soms maandenlang op de kade.


Ook op andere gebieden verloopt de olieboom in Zuid-Irak niet zonder incidenten. Tien dagen geleden ontvluchtten enkele honderden westerse expats Basra uit angst voor hun veiligheid na een lokaal conflict tussen een Britse en Egyptische bewakers en lokale bevolking over het ontheiligen van een religieuze vlag. Volgens Shell was dat echter geen representatief incident.


In dezelfde periode werd opgeroepen voor meer autonomie voor de provincie Basra. Mede in antwoord daarop is het bedrag dat de provincies krijgen uit de olieopbrengst onlangs verhoogd van 1 naar 5 dollar.


Shell ontvangt 1,39 dollar per gewonnen vat olie. Dit bescheiden bedrag heeft inmiddels een symbolische en politieke betekenis en zal daarom niet veranderen, verwacht het bedrijf. Aan boekhoudposten die minder in het oog lopen kan vermoedelijk wel worden gesleuteld om gemaakte kosten sneller terug te verdienen.


Lage kosten

Een Irakese productie van zes miljoen vaten in het komende decennium is zeker haalbaar, zo verwachten ook de Shell-experts. Dat komt door de relatief lage kosten, rekent het IEA voor. In Irak hoeft niet in de diepzee worden geboord, zoals in Brazilië, en komt de groei ook niet uit kostbare schalieolie zoals in Amerika. De kosten zijn vier tot tien keer lager. Zelfs in Saoedi-Arabië zijn de operationele kosten voor oliewinning iets hoger dan in Irak.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden