Oliebollen

Wat? Oliebollen


Waarom? 'Tis the season to be jolly


Recensent? Olaf


~ Oliebollen ~


De recensiekoning


De Spaanse inquisitie heeft ons land een aantal aardige zaken opgeleverd door joden te verbannen van het Iberisch schiereiland. Niet alleen Baruch Spinoza en de koosnaam 'Mokum', maar ook de oliebol hebben we te danken aan de komst van Portugese joden naar Nederland. Waarvoor veel dank dus!


Destijds stopte de moeder van Spinoza nog een plattere variant - de oliekoek - in Baruchs lunchboxje voor hij in de bakfiets naar het Amsterdams Lyceum werd gebracht, maar dat is in de loop der tijd veranderd. In de negentiende eeuw kwam iemand op het idee om hetzelfde deeg niet op een plaat te bakken, maar in een pan olie onder te dompelen. Unaniem een belachelijk groot succes. Vandaar de huidige bol. In 1868 nam de Van Dale het woord oliebol dan ook voor het eerst op in het woordenboek. Pas later kreeg het nog een andere betekenis: die van scheldwoord als je op een nette Kinderen voor Kinderen-school zat: 'Oliebol! Geef mijn etui terug!'


Ook al zit er in één oliebol genoeg olie om met een oude eend van Middelburg naar Delfzijl te rijden, de naam verwijst in feite naar de eeuwig brandende olielamp in de tempel in Jeruzalem. Lekker verwarrend en ongeloofwaardig, ik weet het, maar dat zijn we wel gewend van religie.


Oliebollen hebben een vreemde status in ons land. Welke andere lekkernij wordt zo belangrijk geacht dat zij haar eigen wagens kent, die op specifieke tijden opduiken in het straatbeeld om liefhebbers beter te kunnen voorzien van hun behoeften? Oké, methadon, maar daar noem je ook een andere heerlijke uitvinding.


Zelf houd ik erg van oliebollen. Niet van die op het begin van de Kinkerstraat, maar de bollen van het Museumplein zijn erg smakelijk. Tot zover dan ook mijn vergelijkend warenonderzoek - met twee kramen niet heel representatief -, maar je zult het er mee moeten doen. Die op het Museumplein zijn trouwens zelfs goed tegen reuma! (Dat wil zeggen: volgens mijn zakje gaat een deel van de opbrengst naar het reumafonds, maar zoals ik het eerst opschreef klinkt het beter.)


Een paar jaar geleden heb ik voor het eerst zelf oliebollen gebakken. Omdat ik te kleine lepels gebruikte, werden het eerst heel kleine bolletjes. Later ging het beter. Even af laten koelen en uit laten lekken op een keukenpapiertje (dat zei mijn vrouw vannacht ook) en dan kunnen ze naar je familie. In mijn geval ging dat mis. Ik zette de oliebollen in een schaal op tafel, ging mijn handen wassen en even bellen, en toen ik terugkwam waren ze op. We hadden een Canadees jongetje bij ons dat onbekend was met het Nederlandse gebruik. Hij had de bollen aangezien voor iets met de status van een bak chips: in een keer leeg eten, want er is nog wel een zak. Ik bevond me op een verlaten berg in de Franse Alpen, dus even nieuwe halen ging ook niet. Gelukkig werd het Canadese jongetje daarna misselijk en had hij een nare avond, wat ons laat afsluiten met een andere heerlijke christelijke traditie: straf en boetedoening.


Vijf sterren voor oliebollen, een ster eraf omdat je na een stuk of vijf van die krengen echt geen zin meer hebt in wat dan ook. Gelukkig nieuwjaar alvast!


recensiekoning.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden