‘Olie speelde mee bij vrijlating Libiër’

Olie en orders voor BP hebben wel degelijk meegespeeld in het plan van de Britten om de dader van de aanslag op het PanAm-toestel boven Lockerbie vrij te laten.

Van onze verslaggever Peter de Waard

De Schotse regering liet Megrahi vorige maand naar Libië terugkeren, omdat hij aan kanker lijdt en nog maar drie maanden te leven zou hebben. De 57-jarige Libiër was de enige die veroordeeld is voor de aanslag in 1988 waarbij 270 mensen omkwamen. Tot ontsteltenis van de Britten en Amerikanen kreeg Megrahi bij terugkeer in Libië een heldenontvangst. De Britse krant The Sunday Telegraph schreef gisteren dat de artsen die hadden vastgesteld dat Megrahi nog drie maanden te leven had, betaald zijn door Libië.

Afgelopen woensdag ontkende premier Brown dat er andere motieven zijn voor de vrijlating van Megrahi dan mededogen. ‘Er was geen doofpot, geen samenzwering, geen dubbele agenda, geen oliedeal.’ Maar ambtenaren hebben al eerder toegegeven dat het uitruilen van gevangen deel uitmaakte van de besprekingen voor een normalisering van de betrekkingen met Libië. Brown zou zelf te kennen hebben gegeven dat Megrahi niet in een Britse cel zou mogen overlijden, omdat hij Libië wil inschakelen voor de strijd tegen terreur.

‘Libië was een schurkenstaat en wij wilden het terugbrengen in de internationale gemeenschap’, zei Straw. ‘En dan praat je ook over handel, want handel is een onderdeel daarvan. En zo kom je dan op de deal voor BP.’ Straw ontkent echter dat ook met premier Brown is gesproken over de vrijlating van Libische gevangenen. Straw had aanvankelijk nog getracht Megrahi erbuiten te houden. Maar in december 2007 veranderde hij van mening. In januari 2008 kreeg BP een order van 800 miljoen euro voor de exploitatie van olie en gas.

De Schotse regering heeft het debat over het verdrag voor de uitruil van gevangenen inmiddels academisch genoemd. Megrahi is volgens de Schotten niet vrijgelaten op grond van dat uitruilverdrag, maar alleen omdat hij stervende is. ‘Maar om het duidelijk te stellen: wij hebben altijd gezegd dat het verdrag besmeurd was en werd beïnvloed door zakelijke belangen’, aldus de Schotse vicepremier Sturgeon.

Brown is door de kwestie in verlegenheid gebracht. Gisteren lekte correspondentie uit waarin Brown de slachtoffers van IRA-aanslagen aanraadt geen rechtszaak aan te spannen tegen Libië (leverancier van veel IRA-explosieven) omdat hierdoor Britse handelsbelangen geschaad zouden worden. Honderd IRA-slachtoffers zijn in de VS een dergelijk proces begonnen.

De Conservatieven eisen een onafhankelijk onderzoek naar de vrijlating van Megrahi. Maar niet alleen de oppositie kan niet geloven dat de premier er niets mee te maken heeft. Ook de Amerikanen, die veel levens verloren bij de aanslag boven Lockerbie, eisen duidelijkheid. Megrahi zou volgens sommige berichten dit weekeinde de intensive care van een ziekenhuis in Tripoli hebben verlaten.

De kwestie zit de VS zo hoog dat ze de zeventig jaar oude ‘speciale relatie’ met Groot-Brittannië ter discussie stellen. President Obama noemde de vrijlating eerder ‘een fout’. Een aantal Senatoren wil Brown oproepen voor een hoorzitting in het Congres.

Abdelbaset Ali Mohmet al-Megrahi (AFP) Beeld
Abdelbaset Ali Mohmet al-Megrahi (AFP)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden