Olie doet weer vriendenprijsje – zolang het duurt

De dalende olieprijs lijkt een lichtpuntje tussen instortende beurskoersen en financiële instellingen. Door de verwachte afname van de economische groei is de olieprijs in drie maanden tijd gehalveerd: een vat noteerde vorige week zelfs even onder de 70 dollar, een niveau dat ruim een jaar niet is bereikt.

Sinds juli wordt de automobilist aan de pomp bijna dagelijks getrakteerd op goed nieuws, in de vorm van dalende brandstofprijzen. Die afname is vooral te danken aan twee oorzaken: de wereldwijde economische neergang en een groeiende olieproductie.

Het effect van de economische neergang is direct te merken aan de vraag naar olie. Amerikaanse automobilisten zijn op jaarbasis 2.300 miljard kilometer minder gaan rijden, bijna 3 procent. Ook de economie van olieslurper China lijkt over zijn ergste groeistuipen heen – maandag werd bekend dat de economie afgelopen kwartaal is gegroeid met 9 procent, de laagste toename sinds 2003.

De afkoelende wereldeconomie dempt dus de zucht naar olie. Tel daarbij op dat de productiecapaciteit de komende twee jaar groeit doordat nieuwe olievelden in productie komen. Die extra olie is te danken aan investeringen die concerns als Exxon en BP gedaan hebben toen de olieprijs flink begon te stijgen. De vruchten daarvan worden de komende tijd geplukt, en in combinatie met een afnemende vraag kan dat maar een ding betekenen: kelderende olieprijzen.

Maar helaas, de daling zal vermoedelijk tijdelijk zijn. Wie denkt dat brandstof- en gasprijzen voorlopig laag zullen blijven, heeft het waarschijnlijk mis. Huishoudens zullen overigens pas volgend jaar zomer merken dat aardgas goedkoper wordt. Die prijs volgt de olieprijs traditioneel met ongeveer een half jaar vertraging.

Er zijn een aantal ontwikkelingen die kunnen leiden tot prijsstijgingen. Op korte termijn vormt de OPEC de belangrijkste bedreiging voor goedkope olie. Het kartel heeft met lede ogen moeten toezien hoe de prijs in enkele maanden instortte van een ‘te hoog’ niveau van bijna 150 dollar, tot een ‘te laag’ niveau nu. OPEC zal daarom vermoedelijk vrijdag, tijdens een ingeplande bijeenkomst in Wenen, een beperking van de productie bekend maken, met vermoedelijk 1 miljoen vaten per dag.

Nobuo Tanak, hoofd van het het internationale energieagentschap IEA, waarschuwde de OPEC maandag de productie niet te beperken, omdat de kans volgens hem groot is dat opkomende economieën als India en China hierdoor gesmoord worden, en de wereldeconomie nog verder in het slop raakt.

De beslissing van de OPEC zal de prijs op korte termijn beïnvloeden, maar op de langere termijn zijn er belangrijker bedreigingen. Zo stijgt vanaf 2010 de productiecapaciteit nauwelijks meer, onder meer doordat de extra toestroom van olie uit Rusland zal stokken. De productiegroei die in de eerste helft van het volgende decennium nog mogelijk is, zal voornamelijk uit Saoedi-Arabië komen, verwacht het IEA. Doordat dit land een sleutelpositie inneemt, een rol die het de afgelopen jaren moest delen met Rusland, bepaalt Riyad straks grotendeels de prijs.

Verder zijn er signalen dat de bestaande olievelden sneller leeg raken dan lange tijd werd gedacht. Uit een onderzoek naar achthonderd velden door het IEA blijkt dat overal ter wereld de productie daalt. Pieter Boot, directeur duurzame energie van het IEA, zei maandag in het FD dat de uitkomsten van het onderzoek ‘zeer verontrustend’ zijn. Als niet snel geïnvesteerd wordt in nieuwe productie, dreigt de vraag al in 2010 groter te worden dan het aanbod, recessie of niet. Wat dat betekent voor de prijs laat zich raden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden