'Oktober' kan de vraag naar kippenpoten niet bijbenen

Supermarkt Gastronom doet zijn naam eer aan. In de vitrines prijken gerookte paling uit Finland, flesjes Mexicaans bier, Australisch sap van tropische vruchten, Italiaanse knispercornflakes, Nieuw-Zeelandse roomboter, zonnebloemolie uit Hongarije, en natuurlijk Nederlandse kaas....

Van onze correspondent

Bart Rijs

MOSKOU

Alleen: de prijzen! De boter kost een gulden of zes, het vruchtensap ook, de cornflakes zes vijftig, de paling negen gulden, het bier drie, de kaas een tientje per kilo. En de supermarkt ligt in een doorsnee buurt van Moskou, waar een gemiddeld maandloon vierhonderd gulden bedraagt.

De Russen zijn verslaafd aan buitenlandse waar. In Moskou is viervijfde van het voedsel geïmporteerd, in de rest van het land de helft. In de Gastronom moeten de klanten zoeken naar Russische yoghurt. Maar vanwege de val van de roebel is voedsel uit het buitenland peperduur geworden. Volgens de douane is de import sinds het begin van de crisis gedaald. Als de winkels hun voorraden hebben verkocht, moeten ze op zoek naar Russische waar.

Het probleem is dat de kwakkelende Russische economie niet bij machte is het gat te vullen dat het wegvallen van de import heeft achtergelaten. 'Als er geen noodmaatregelen worden genomen, krijgt Rusland eind deze herfst, begin deze winter te maken met ernstige voedseltekorten', schreef Nezavisimaja Gazeta .

De voedingsindustrie is verouderd en inefficiënt; er wordt nauwelijks geïnvesteerd omdat er geen krediet valt te krijgen. Het Instituut voor Agrarische Ontwikkelingen becijferde dat Rusland de behoefte aan vlees bijvoorbeeld maar voor 60 procent zelf kan dekken, en die aan zuivel voor 70 procent. De problemen worden nog verergerd door de slechtste graanoogsten van de laatste dertig jaar.

De voedingsindustrie presenteerde zich vorige week op de jaarbeurs in Moskou. De potten met verlepte ingemaakte groenten die in de Sovjettijd de schappen vulden, bleken nog niet verdwenen. Het tentoongestelde assortiment - veel wodka - kon zich in kwaliteit en verpakking niet meten met de import. Maar de kippenpoten van de Oktober-fabriek in Mordovië, een streek driehonderd kilometer ten oosten van Moskou, mogen minder appetijtelijk ogen dan die uit het buitenland - de fabriek kan de vraag niet meer aan. 'Wij zijn nu goedkoper', zegt hoofd verkoop Irina Zinovjeva. 'De trucks staan in een rij voor de fabriek te wachten tot ze kunnen laden. Jammer genoeg kan onze productie niet omhoog.'

Toch zal het ook deze winter niet tot een hongersnood komen. De Russen hebben zich de afgelopen jaren meesters getoond in het overleven. Herders op de Siberische toendra hebben al aangeboden honderdduizend rendieren te leveren om het vleestekort op te vangen. Veel mensen zullen gewoon terugvallen op kool en aardappelen uit hun moestuin. Toch bestaat er volgens het Rode Kruis in de afgelegen steden in het hoge noorden en Verre Oosten wel degelijk gevaar voor ondervoeding.

Premier Primakov verklaarde vorige week in het parlement dat de regering noodvoorraden heeft laten aanleggen. De voorraad kostte een miljard gulden, maar is hoogstens toereikend om eenderde van de bevolking twee weken lang te voeden. 'Meer kunnen we ons niet veroorloven', zei de premier. De regering heeft de import- en vervoerstarieven van voedingsproducten verlaagd in een poging tekorten te voorkomen.

Rusland probeert op alle mogelijke manieren om honger te voorkomen. Vorige week reisde Primakov naar Wit-Rusland, dat voor bijna 40 miljoen gulden bij Moskou in het krijt staat voor de leveranties van aardgas. De premier sprak af dat de helft van de schuld mag worden voldaan in graan. Rusland heeft graan nodig om het leger door de winter te helpen.

De directeur van het Internationale Monetaire Fonds, Michel Camdessus, heeft de Europese Unie opgeroepen om voedselhulp naar Rusland te sturen. 'Er zal tijd overheen gaan voor wij geld aan Rusland kunnen toekennen, omdat er nog geen duidelijk economisch programma is', zei hij voor de Franse radio. 'Ondertussen moet Europa humanitaire maatregelen nemen. De Unie moet de export van kip en varkensvlees op peil houden om te voorkomen dat er deze winter honger uitbreekt.'

De Russen zelf staan niet te springen om voedselhulp. De regering is bang voor gezichtsverlies; liberale hervormers zijn bang dat de werking van de markt nog verder wordt uitgehold. Het is niet denkbeeldig dat de hulp in handen zal komen bij de alomtegenwoordige maffia. 'De hulp zal niet terechtkomen bij degenen die het echt nodig hebben, terwijl degenen die de hulp verspreiden er ongetwijfeld aan zullen verdienen', meent Boris Nemtsov, de hervormer die zijn baan als vice-premier in augustus kwijt raakte als gevolg van de crisis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden