Oidipous rijdt rond in een oude Mustang en heeft een zachte g

Grieks van Steven Berkoff door Het Vervolg. Regie: Hans Trentelman. In: Mergelgroeve 't Rooth bij Maastricht t/m 1 juli. Inf.: 043-255333....

Zo moeten de Grieken vijfentwintig eeuwen geleden hun tragedies hebben ondergaan: in zo'n imposante omgeving. Tussen de immense wanden van de Limburgse mergelgroeve waar theatergroep Het Vervolg zich deze maand heeft genesteld, dringt het verleden zich voortdurend op. Het gezelschap speelt Grieks, een eigentijdse bewerking van de Oidipous-mythe, van de Engelse auteur Steven Berkoff.

In barokke, beeldende taal trekt hij van leer tegen de huidige tijd: de kleinburgerlijkheid en het geweld in de grote stad. Oorspronkelijk was dat Londen; vertaler Marcel Otten verving dat drie jaar geleden door Den Haag en nu verplaatst hij de handeling naar Limburg. Boordevol locale details is die tekst een feest van herkenning.

Oidipous, de man die zijn vader zou doden en met zijn moeder zou trouwen, heet hier Eddie. Zijn zachte g leerde hij in Maastricht waar hij als baby werd gevonden tijdens het carnaval. Het pleeggezin dat zich over hem ontfermde, is een toonbeeld van burgerlijkheid. Bewegingloos zitten ze rond de tafel, zo weggelopen uit een cartoon.

Moeder (Mieneke Bakker) met een van haat vertrokken gezicht, vader (Hans van Leipsig) is vergroeid met het sjekkie op zijn lip en zus zit ongemakkelijk op haar pessarium. Karikaturen zijn het, maar ondanks dat groteske spel weten ze ook bij vlagen te ontroeren. Als Eddie vertrekt en ze hun afscheid mompelen, biedt het tafereel een deerniswekkende aanblik.

Regisseur Hans Trentelman zet zijn spelers op een kleine, ronde speelvloer en dat huiskamerformaat vormt een fraai contrast met de weidse omgeving. Maar als Eddie de benauwenis van die huiskamer verlaat en de benen neemt naar Amsterdam, is dat het sein voor de regie om alle acteurs de ruimte te geven. Ze waaieren uit over het terrein, maar hoe ongelooflijk de akoestiek ook is, hun spel is te iel voor dit kolossale decor.

Een enkel sterk beeld redt het wel: de sfinx die Eddie zijn raadsel opgeeft, uitgedost als een stralend witte revue-girl. Of de oude Mustang waarin Eddie met zijn geliefde binnen komt rijden, terwijl zijn pleegouders daar op hun brommertje schril tegen afsteken. Verbaasd kijkt het ouderpaar naar de op en neergaande kap van de sportwagen die de luidruchtige lusten van het vrijende paar begeleidt.

Tijdens het huiveringwekkend mooie slot keert de spanning terug, wanneer Eddie erachter komt hoe de vork in de steel zit. Net als zijn klassieke voorbeeld heeft hij zonder het te weten zijn echte vader gedood, de manager van een café, waarna hij diens vrouw - een serveerster èn zijn eigen moeder - tot partner koos. Anders dan Oidipous steekt hij zijn ogen niet uit, hij houdt van zijn moeder en wat is daar verkeerd aan? 'Dat is toch beter dan een staaf dynamiet in iemands reet steken en er ook nog een lintje voor krijgen.'

Geert Jan Romeijn speelt Eddie en hij is dè ontdekking van de avond. Gevaarlijk èn charmant, jongleert hij met die exuberante, vibrerende tekst. Maar ook voor de overige acteurs niets dan lof. In de gestaag vallende regen zagen ze zelfs kans de elementen te benutten: de droeve afloop werd er door al dat hemelwater nog wanhopiger op.

Intussen zorgden de geiten bovenop de berg voor toepasselijk geblèr. Het woord tragedie betekende in het Grieks 'lied van de geit' en het was alsof de oude tragedie keer op keer mekkerde om aandacht.

Marian Buijs

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden