Offeren Van der Steur is dilemma voor VVD én PvdA

Door de opgelaaide bonnetjesaffaire zit minister Van der Steur weer in de gevarenzone. Moet de coalitie hem handhaven of laten vallen? Aan beide kleven nadelen. Morgen treft Van der Steur in de Kamer in elk geval een oppositie in campagnestand.

Minister Van der Steur (linksboven) staat dinsdag in Den Haag de pers te woord. Beeld anp

Halbe Zijlstra probeerde de oppositie dinsdag tot haast te provoceren. De partijen die Ard van der Steur al hadden weggezet als 'liegende minister' moesten volgens de VVD-fractievoorzitter 'de ballen hebben' om dan ook meteen te debatteren over zijn lot. 'Anders laten ze de minister bungelen.'

De oppositie hing loom achterover. De VVD mag nog steeds de grootste partij van Nederland zijn, in de Tweede Kamer is niemand meer onder de indruk. De liberalen trokken dan ook aan het kortste eind. Het debat vindt pas donderdag plaats, ook omdat de PvdA in het procedurele turfgevecht de kant van de oppositie koos. Een teken dat Van der Steur uit die hoek op weinig mededogen hoeft te rekenen.

De VVD moet nu lijdzaam ondergaan hoe de aandacht nog twee dagen uitgaat naar de bonnetjesaffaire, precies in de week dat de partij met grote krantenadvertenties de campagneslogan 'normaal doen' een impuls wilde geven. 'Ik had graag gewild dat de gifbeker eindelijk leeg was,' mopperde Zijlstra.

Manna uit de hemel

De VVD weet wat er gaat komen nu de oppositie erin is geslaagd tijd te rekken. D66-leider Alexander Pechtold riep gisteren niet voor niets tegen iedereen die het wilde horen: 'Lees dat boek! Er staat nog veel meer in.' De aandacht mag vooralsnog vooral uit gaan naar Van der Steur, in 'dat boek' De rekening voor Rutte van Nieuwsuur-journalist Bas Haan is er ook een hoofdrol weggelegd voor Mark Rutte. De oppositie zal de pijlen de komende dagen ook op hem gaan richten.

De zwaarste aantijging: de premier zou hebben gelogen over zijn kennis van de deal met drugsbaron Cees H.. Volgens Haan is het Teeven persoonlijk geweest die de premier al in een vroeg stadium inlichtte over de bedragen die gemoeid waren bij de omstreden schikking. Rutte blijft dat ontkennen, maar voor de oppositie in campagnestand is die nieuwe onthulling manna uit de hemel: een uitgelezen moment om nog eens te drukken op de zwakke plek van de VVD-lijsttrekker, betrouwbaarheid.

Een andere vraag: waarom bleef de premier Teeven tot het bittere einde steunen? Uit het relaas van Haan blijkt dat de staatssecretaris na het uitbreken van de bonnetjesaffaire in 2014 nog een afspraak maakte met de advocaat van Cees H.. Die wilde praten over een mislukte vastgoedtransactie. 'Verbijsterend', noemt Pechtold die informatie. 'Waarom deed de staatssecretaris dat? Het roept de vraag op of hij chantabel was.'

De VVD zal er juist alles aan willen doen om de eigen lijsttrekker zo veel mogelijk te beschermen. De vraag is of het offeren van Van der Steur daar bij helpt. Voor de oppositie mag de exit van de geplaagde minister al bijna een voldongen feit zijn, voor de VVD nog niet.

Lodewijk Asscher en Mark Rutte. Beeld Mike Roelofs

Van der Steur en de Teevendeal

Ard van der Steur koos voor de leugen. De meedogenloze reconstructie van onderzoeksjournalist Bas Haan. (+)

Vertrouwen Kamer in Van der Steur wankelt na nieuwe onthullingen Teevendeal.

Hoe zat het ook alweer met die Teevendeal? We hebben de gebeurtenissen tot nu toe handig samengevat in een tijdlijn.

Overtuigend verhaal

Inhoudelijk zou er nog steeds een uitweg zijn, zo valt er bij de regeringspartij te horen. De liberalen betwijfelen of de onthullingen van Nieuwsuur inderdaad zo schokkend zijn. Van der Steur heeft bij het vorige debat al toegegeven dat hij de herinneringen van Teeven eerder had gehoord dan de rest van de Kamer. En de nu onthulde mail met aanwijzingen aan Opstelten was al gedeeld met de commissie-Oosting. De VVD is volgens ingewijden bereid om Van der Steur te blijven steunen als hij met een overtuigend verhaal komt.

Het alternatief - de val van de bewindsman - kent ook schaduwzijden. De minister van Veiligheid en Justitie zou na Opstelten, Teeven en Kamervoorzitter Anoushka van Miltenburg al de vierde VVD'er zijn die struikelt over de bonnetjesaffaire. De vraag die dan onherroepelijk opkomt: moet de verantwoordelijke premier en partijleider Mark Rutte niet ook zijn verantwoordelijkheid nemen voor zo'n ongekend politiek bloedbad?

Alexander Pechtold. Beeld ANP

Op de schoot

Het is niet alleen de VVD die worstelt met de vraag wat te doen met Ard van der Steur. Ook bij coalitiegenoot PvdA wordt erkend dat er geen goede opties meer voorhanden zijn. Als de sociaal-democraten Van der Steur in het zadel houden, zal het verwijt klinken dat de PvdA te veel op de schoot zit van de VVD.

Het alternatief is evenmin aantrekkelijk. De kleinste regeringspartij heeft de afgelopen jaren tal van aanleidingen gehad om het vertrouwen in Van der Steur op te zeggen, maar zag daar steeds vanaf. Hoe geloofwaardig is het om dan vlak voor de verkiezingen wel gretig het tapijt onder hem vandaan te trekken?

Een uitweg kan zijn dat Van der Steur zelf tot de conclusie komt dat hij te beschadigd is om door te gaan als minister. Daar lijkt het vooralsnog nog niet op. De VVD'er verklaarde gisteren dat hij zich graag verdedigt in de Tweede Kamer.

Zijn voordeel: bijna niemand heeft meer ervaring in crisisdebatten dan Ard van der Steur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden