Of overwinning Trump op Obamacare standhoudt in de Senaat is nog maar de vraag

Het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft donderdag een streep gezet door Obamacare, een van de belangrijkste prestaties van de vorige president. Of deze overwinning van president Donald Trump en de Republikeinen echter ook stand houdt in de Senaat is nog de vraag.

Demonstranten tegen 'Trumpcare' Beeld reuters

Met een kleine meerderheid (217-213) stemden de volksvertegenwoordigers voor een nieuwe zorgwet, de American Health Care Act, die Obamacare moet doen vergeten. Zes weken na een mislukte eerste poging, toen het leek of de Republikeinen te verdeeld waren om hun meerderheid effectief te kunnen gebruiken, hebben Trump en zijn partij daarmee een groot politiek succes geboekt.

Dit ondanks breed protest uit de Amerikaanse samenleving, die gehecht is geraakt aan Obamacare. Trumpcare, dat de verplichtingen van Obamacare wegneemt en daarmee het fundament onder het hele systeem, kan de verzekering met name voor ouderen en mensen met een bestaande aandoening een stuk duurder maken. Voor jongeren gaan de premies wel omlaag, terwijl de rijken een paar ton belastingverlaging tegemoet kunnen zien.

Rijke Amerikanen

Democraten leden een nederlaag, maar denken dat de Republikeinen zullen worden afgestraft door hun kiezers. 'Na-na-na-na, na-na-na-na, hee-hee-hee, goodbye!', klonk er direct na de stemming in het Capitol in Washington. Dat waren dus de Democraten.

Meteen vanaf de aanname van Obamacare, zeven jaar geleden, hebben de Republikeinen beloofd dit zorgverzekeringsstelsel af te schaffen. Het werd een belangrijke verkiezingsbelofte van Donald Trump, en zo de lakmoesproef van de Republikeinse stootkracht na de machtsovername van november.

Aanvankelijk werd Trumpcare het bewijs van hun onmacht. In maart lukte het niet het voorstel aan te nemen, omdat er vanuit twee vleugels van de partij verzet kwam. De conservatieven vonden het te gematigd, de gematigden vonden het te conservatief. Trumpcare legde precies de kloof bloot in de Republikeinse partij, die ook tijdens een twee poging het voorstel door te drukken niet kon worden overbrugd.

De stemming donderdag betekent het einde van een dollemansrit van twee maanden, die begon met een mislukte eerste poging het nieuwe zorgplan ter stemming te brengen.

Protest

Trump leek daarna even zijn heil te zoeken bij de gematigden, om wellicht zelfs met hulp van wat Democraten een meerderheid te kunnen halen. Maar partijleider Paul Ryan koos een andere strategie. Hij haalde juist de conservatieven binnenboord door het plan nog wat rechtser te maken. Zo mogen de staten straks beslissen of zij mensen met een aandoening meer laten betalen dan gezonde Amerikanen (onder Obamacare kon dat niet). Ook is het basispakket (met onder meer zwangerschapszorg) optioneel geworden.

Die ontmanteling leidde de afgelopen dagen tot veel protest, en een nee-stem van iets meer dan twintig gematigde Republikeinse congresleden. Woensdag gingen twee van hen toch overstag, toen hen 8 miljard in het vooruitzicht werd gesteld om de mensen met een aandoening te helpen.

Hoe, dat weet niemand. Feiten en ramingen waren ondergeschikt aan de politieke symboliek: zo ging de stemming door zonder dat de Rekenkamer van het Congres de effecten van het aangepaste voorstel had kunnen doorrekenen.

Nu de Senaat nog

Hoe de wet door de Senaat moet komen is ook nog onduidelijk. Senatoren vertegenwoordigen grotere en diverse groepen Amerikanen dan afgevaardigden in het Huis. Republikeinse senatoren hebben dus een bredere achterban, en moeten met meer belangen rekening houden.

Bovendien is het denkbaar dat zestig van de honderd senatoren nodig zijn om de wet aan te nemen - terwijl er maar 52 Republikeinse senatoren zijn. De Republikeinen hopen de wet er met een gewone meerderheid door te drukken, maar volgens een obscure senaatsregel kan dat alleen als alle elementen in de wet alleen effect hebben op de begroting, en geen 'vreemdsoortig' beleid vormen. Volgens de Democraten zit dat beleid er wel in. Een wijze man in de Senaat zelf moet daarover oordelen.

Eerste reis Trump naar Midden-Oosten en Vaticaanstad

Op zijn eerste buitenlandse reis doet de Amerikaanse president Donald Trump deze maand achtereenvolgens Saoedi-Arabië, Israël en het Vaticaan aan.

Hij zei donderdag een coalitie te willen vormen van 'vrienden en partners' in de strijd tegen terrorisme. In de Saoedische hoofdstad Riyad zal volgens hem op 21 mei een 'historische ontmoeting' plaatsvinden met leiders uit islamitische landen. Het is nog onbekend wie eraan deelnemen.

Kort na zijn aantreden kondigde Trump een inreisverbod af voor reizigers uit enkele islamitische staten. Hij beriep zich daarbij op de veiligheid van de VS. Amerikaanse rechters maakten korte metten met de maatregel. Saoedi-Arabië is een belangrijke olieleverancier van de VS en een bondgenoot in de strijd tegen Islamitische Staat. Het Saoedische koningshuis en Trump delen bovendien een afkeer van Iran.

In Israël wacht Trump een warm welkom door premier Netanyahu. Volgens Israëlische media zal Trump daarop in Bethlehem een ontmoeting hebben met de Palestijnse president Abbas, die deze week op het Witte Huis werd ontvangen. Ook wil de Amerikaan in Bethlehem een bezoek brengen aan de Geboortekerk, gebouwd op de plek waar Jezus zou zijn geboren.

Daarmee slaat de president een brug naar zijn volgende reisdoel, het Vaticaan. In Rome ontmoet Trump geen geestverwant. Zijn opvattingen en die van paus Franciscus over bijvoorbeeld migratie en klimaatverandering lopen sterk uiteen.

Vanuit Italië reist Trump naar Brussel voor een NAVO-topconferentie. In de verkiezingscampagne had hij zich laatdunkend uitgelaten over het Atlantische bondgenootschap, maar de afgelopen weken sloeg Trump een andere toon aan. Hij zei dat het de NAVO ernst is met de strijd tegen terrorisme.

Trump sluit zijn reis af op Sicilië, voor een G7-top met Europese leiders en de premiers van Japan en Canada. Trumps reisschema breekt met de traditie dat een nieuwe Amerikaanse president eerst de buurlanden Mexico en Canada bezoekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden