‘Of je het nu leuk vindt of niet: de volken willen niet verdwijnen’

Hubert Védrine (1947) was van 1997 tot 2002 minister van Buitenlandse Zaken van Frankrijk. Hij is nu strategisch consultant, ‘maar ik sluit een terugkeer in de politiek niet uit’....

Had u het Franse nee tegen de Grondwet verwacht?

‘Al sinds het verdrag van Maastricht in 1992 groeit de kloof tussen elite en bevolking. Dat het een keer mis zou gaan, was voor mij evident en deze uitslag verbaast me totaal niet. Tegelijkertijd is er veel demagogie gepleegd door de campagne van het nee. Bijvoorbeeld de illusie dat heronderhandeling over de Grondwet mogelijk zou zijn. De constitutie is nu juridisch dood. Dat de mensen zich tegen dit verdrag hebben gekeerd, komt ook door de term Grondwet. Wat een valse term is. Dat kun je Giscard d'Estaing niet kwalijk nemen, die heeft dat woord niet bedacht, en evenmin Chirac. De conventie voor een nieuwe grondwet was al eerder belegd.’

Is dit een ommekeer voor Europa?

‘Nederland gaat zonder twijfel ook nee zeggen. En als Groot-Brittannië gaat stemmen, komt ook daar een nee uit. Of je het nu leuk vindt of niet: de volken willen niet verdwijnen. Zelfs de meest geëxalteerde Europeaan zal moeten toegeven dat het zo niet kan doorgaan. We moeten met name ophouden te denken dat het met de uitbreiding maar eindeloos verder kan. Juist dat idee leidt tot paniek onder de bevolking.

‘De ratificatie gaat nu door, maar dat zegt niets. Nu zijn er allerlei theorieën over heroverweging, of suggesties om door te gaan als twintig van de vijfentwintig landen ja zeggen. Absurd. ‘‘Nice’’ ging over de stemverhouding. ‘‘Maastricht’’ over de munt. Daar kun je eventueel opnieuw een referendum over houden. Dat is ook gebeurd in een paar landen, die kregen een annex. Met de Grondwet kan dat niet, omdat het over vijf of zes grote dingen gaat. Dus je weet niet over welk stuk er dan heronderhandeld zou moeten worden of waarover je dan een nieuw referendum zou moeten uitschrijven. ‘Begrijp me goed, ik heb ja gestemd, un oui de raison’.

Is het een ramp om nu een paar jaar met ‘Nice’ verder te moeten?

‘Ik weet heel goed dat ‘Nice’ een compromis was. Ik heb zelf namens Frankrijk in Nice onderhandeld, en het was een goede afspiegeling van de krachtsverhoudingen van dat moment. Daarom was ik er niet voor om meteen weer aan de slag te gaan voor een nieuw verdrag. Ik vond het beter de instellingen een paar jaar te laten stabiliseren. Meteen na ‘‘Nice’’ gingen er al stemmen op dat dat verdrag niet ver genoeg ging. Dat waren de federalisten, en ook de Duitsers wilden al meteen opnieuw onderhandelen. Normale mensen dachten toen: laat de verhoudingen eerst eens uitkristalliseren.’

Wat is uw advies voor Nederland?

‘Als consultant heb ik geen adviezen te geven aan de Nederlanders, als ex-minister evenmin. De Nederlanders gaan vrij stemmen. Wel zie ik sentimenten die niets met de Grondwet te maken hebben, net als bij ons in Frankrijk. Over immigratie bijvoorbeeld. Die gevoelens hebben niets met het verdrag te maken. De onderhandelingen met Turkije hebben in directe zin daarmee evenmin iets van doen. Indirect wel, want als verschillende landen nee zeggen, dan wordt het beginnen van die besprekingen heel moeilijk.’

Hoe moeten we uit deze Europese crisis komen?

‘Laten we realistisch zijn. De elites worden niet gesteund door het volk, we blijven werken volgens het verdrag van Nice en zien het eens aan. Dat lijkt me de verstandige weg. Een tweede weg is minder verstandig: toch proberen verdere Europese integratie door te drukken, ongeacht de kiezers. Je hoort wel: als Nederland ja zegt en het blijft bij een Frans nee, dan gaat het proces door. Zo moet het dus niet. Waar het om gaat is: we zijn met Europa in een verlichte despotie verzeild geraakt, we moeten als democratie zien terug te komen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden