Bill Cash

Interview Bill Cash

Oerbrexiteer Bill Cash voorspelt een grootse Britse toekomst na Brexit: ‘Of ik dat kan bewijzen? Nee, maar ik geloof erin’

Bill Cash Beeld Chris McAndrew / UK Parliament

In het Brexitdebat zijn nauwelijks twee grotere opponenten te vinden dan de Belg Guy Verhofstadt en de Brit Bill Cash. Hij is de oerbrexiteer en de voorzitter van de belangrijkste Britse Brexitcommissie, en de man die de toekomst van het Verenigd Koninkrijk in handen heeft.

De opvallendste ­decoratie in het kantoor van ­Lagerhuislid Bill Cash (78) is een poster van Neville Chamberlain die op zijn kop op de vensterbank staat. ‘Lees het bijschrift’, verzoekt Cash, de Methusalem onder de ­eurosceptici. ‘Er staat dat de vooroorlogse premier na het tekenen van de vrede met Hitler (bedoeld wordt het Verdrag van München in 1938, red.) ‘aan prestige gewonnen heeft in Duitsland’ en ‘Brittannië naar de vredes­haven heeft gestuurd’. De Conservatieve Partij heeft alle exemplaren vernietigd. Deze vond ik in een rommelwinkel.’

Op een stoel die dezelfde kleuren heeft als de bankjes in het Lagerhuis zit de Conservatief die de toekomst van het land in handen heeft. Deze oerbrexiteer zit de juridische commissie voor die gaat beoordelen of de heronderhandelingen met Brussel, die worden geleid door regerings­jurist ­Geoffrey Cox, genoeg succes opleveren. De harde kern van brexiteers in het Lagerhuis baseren daarop hun oordeel.

‘De kans is klein dat wij Mays akkoord gaan steunen’, voorspelt sir William. ‘Bang voor een No Deal ben ik niet, integendeel.’

De macht van de Brexitveteraan wekt verbijstering. ‘Als ik twee jaar geleden had gesuggereerd dat onze relatie met Brussel zou worden bepaald door Cash’, twitterde de prominente BBC-journalist Nick Robinson maandag, ‘dan zou ik het advies hebben gekregen om een avondje vrij te nemen en me terug te trekken in een donkere kamer.’

Voor Cash is het de finale van zijn ‘30-jarige oorlog’. Trots wijst hij op een vergeelde spotprent waarop de voormalige Duitse bondskanselier Helmut Kohl en zijn Franse collega François Mitterrand in Cash’ schaduw staan. ‘We will fight them on the beef crisis’, declameert hij, ‘We will fight them on the fisheries / We will fight them on the EMU / WE WILL NEVER GIVE IN.’

‘Weet je wanneer ik geboren ben? Juist, 10 mei. Dat is niet alleen de dag waarop de nazi’s Nederland en Frankrijk binnenvielen, maar ook de dag waarop Churchill premier werd.’ Voor de jonge Bill nam de oorlog een dramatische wending toen zijn vader bij D-day werd gedood. ‘Maak je geen zorgen, ik zal voor je zorgen’, beloofde de 4-jarige zijn moeder.

Liefde voor Europa

Cash werd onderwezen door de ­jezuïeten en studeerde geschiedenis in Oxford, waar hij aan de hand van de Nederlandse hoogleraar Pieter ­Geijl leerde over de Geuzen. Twintig jaar lang werkte hij als advocaat gespecialiseerd in staatsrecht. In die hoedanigheid adviseerde hij de onafhankelijkheidsbeweging in Quebec. Bij het Britse referendum van 1975 stemde hij voor lidmaatschap van de EEG, de voorloper van de Europese Unie. Hij had een goede band met de Conservatieve premier Edward ­Heath, die de Britten lid had gemaakt. ‘Hij had in het bataljon van mijn pa gevochten en we zagen beiden de zin van Europese samenwerking in.’

Cash, woonachtig in de voormalige residentie van de ambassadeur van Huize Hannover, benadrukt van ­Europa te houden. ‘Ik was pas in het Mauritshuis en de Vermeers zie ik op mijn netvlies. In 1974 zat ik in jullie Concertgebouw, toen vader en zoon Oistrakh Brahms’ vioolconcert uitvoerden. Vader David overleed nog diezelfde nacht. Mijn familie is Européés. Ik heb drie Spaanse kleindochters. Mijn zoon had een Italiaanse vrouw. Mijn vader ligt begraven in Frankrijk.’

Cash’s euroscepsis werd geboren in 1985, een jaar nadat hij het Lagerhuis was betreden. ‘Als voorzitter van de Kamercommissie Europese Zaken had ik goed contact met een Brusselse topjurist die me vertelde dat de bouwstenen werden gelegd voor een Federaal Europa. Mijn waarschuwingen leidden uiteindelijk tot Thatcher’s baanbrekende anti-federalisme toespraak in Brugge van 1988. In 1990 nam Margaret me mee naar een kabinetsberaad. “Wat is je gevoel over de EG?” vroeg ze, niet “Wat denk je?” Ik waarschuwde dat ze een zwaarder gevecht wacht dan Churchill. Hij vocht slechts tegen bommen en vliegtuigen, jij tegen papieren.’

Duitse overheersing

Angst voor Duitse overheersing is een terugkerend thema bij Cash, op wiens colbert een Union Jack-speldje prijkt. ‘Thomas Mann stelde de vraag: komt er een Duits Europa of een Europees Duitsland? Hij hoopte op het laatste, maar we hebben allebei gekregen. Helmut Schmidt (voormalig bondskanselier en SPD-leider, red.), de charme zelve, gaf me gelijk, wijzend op de machtspolitiek van Helmut Kohl. Nog steeds stelen de Duitsers de show en wij Britten weigeren daar nog langer een rol in te spelen. Je hebt Berlin ­Rules van Sir Paul Lever gelezen?’

Begin jaren negentig verwierf Cash faam als leider van de rebellen tegen het Verdrag van Maastricht – door toenmalig premier John Major uitgemaakt als ‘bastards’. Cash adviseerde de vader van de opperbrexiteer ­Jacob Rees-Mogg bij diens proces tegen de rechtsgeldigheid van Maastricht. Hij vocht toen al voor een referendum, maar sloot zich niet aan bij de ontstane The Referendum Party. ‘Zo’n afsplitsing verzwakt de partij slechts.’

Na het aantreden van Tony Blair verdwenen de eurosceptici in de wildernis. Cash kreeg een plek in het schaduwkabinet van zijn vriend Iain Duncan Smith en vocht voor andere politieke zaken, vooral de rechten van vrouwen in ontwikkelingslanden. Met de herleving van de euroscepsis nam ook zijn rol weer toe. ‘Een dag voor de Europese top over het fiscale pact vroeg David Cameron me of hij zijn veto moest gebruiken. ‘Natuurlijk’, zei ik, ‘of wil je je premierschap verliezen?’ Hij deed het en we stegen in de opiniepeilingen.’

Gevraagd naar de partijtrouw wijst Cash op zijn biografie over de Victoriaanse politicus John Bright. ‘Dat was neef van mijn over-overgrootvader, een quaker, rebel en liberal die streed voor vrijhandel en democratie, maar na een ruzie over Ierse onafhankelijkheid een eigen partij oprichtte, de Liberal Unionist Party. Deze fuseerde met de Tories tot de Conservative and Unionist Party. Bright was eerlijk en gaf nooit zijn principes op. Het mooie van ons politieke systeem is dat er ruimte voor eigengereide politici is. Je vertegenwoordigt je kiezers, niet de partij. De prijs is dat je niet snel minister zult worden, maar geef mij maar de onafhankelijkheid van de achterbankjes.’

Willem III

Dat de buitenwereld meewarig kijkt naar de taferelen in het Lagerhuis, zegt hij te begrijpen. ‘Maar kijk, er is altijd strijd hier. Je weet wat jullie Willem III zei? ‘Whigs and Tories. De ene partij snijdt je keel door in de ochtend, de andere in de middag.’’ 

Als de Britten de EU zonder akkoord verlaten, is dat volgens hem minder erg dan men denkt. ‘De hang naar onaf­hankelijkheid maakt deel uit van ons nationale karakter. We blijven bij een genomen beslissing. Er wacht een grote toekomst in de rest van de wereld. Of ik dat kan bewijzen? Nee, maar ik geloof erin.’

Hun invloed in Londen dan wel Brussel is enorm, hun visie diametraal tegengesteld. In het Brexitdebat zijn nauwelijks twee grotere opponenten te vinden dan de Brit Bill Cash en de Belg Guy Verhofstadt. Lees hier het interview met Guy Verhofstadt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden