Oekraïnse elite volgt de Nederlandse belastingroute

Zakenvrienden van de Oekraïense president Janoekovitsj maken sinds afgelopen zomer gebruik van een Nederlandse en Britse brievenbusmaatschappij waarmee de winsten van geprivatiseerde staatsbedrijven buiten bereik van hun belastingdienst kunnen worden gehouden.

Drie mannen bij een kolenmijn in het oosten van Oekraïne. Beeld epa

Sinds augustus is het in Amsterdam gevestigde Energoinvest Holding op papier eigenaar van het Oekraïense energiebedrijf Donbass Energy. Dat kwam afgelopen zomer na privatisering in handen van Igor Goemenjoek, zakenvriend van de Oekraïense president Janoekovitsj.

De Amsterdamse bv is op zijn beurt in handen van het Engelse Whitebridge Resources Ltd. Beide bedrijven worden geleid door Nederlanders, maar fungeren in de praktijk als brievenbusfirma's.

Directeur Pieter van der P. van Whitebridge is in Nederland veroordeeld tot 4 jaar gevangenisstraf wegens internationale belastingfraude. Na vragen aan het bedrijf over zijn positie door de Volkskrant, werd hij afgelopen week plotseling ontslagen.

Belastingontwijking
Of de financiële constructie voldoet aan de nieuwe eisen van het ministerie van Financiën voor belastingontwijking door buitenlandse bedrijven, is onduidelijk. Vorig jaar liet het kabinet weten lege brievenbusmaatschappijen die alleen maar uit zijn op de fiscale voordelen van het uitgebreide Nederlandse net van belastingverdragen te gaan aanpakken.

Op concrete gevallen gaat het ministerie niet in, laat een woordvoerder weten. In de praktijk worden dit jaar vooral de eisen herzien met betrekking tot het lopen van reële ondernemingsrisico's in Nederland en het uitoefenen van feitelijk bestuur van de vennootschap in Nederland.

Dat de Nederlanders tekenen voor het 'feitelijk bestuur' is niet erg waarschijnlijk. Pieter van der P. werd in juni door de Oekraïners aangesteld als bestuurder van de Londense vestiging. Afgelopen week zetten de eigenaren hem weer aan de kant, nadat ze hadden gehoord van zijn criminele verleden.

 
Ik hoop de onderneming te kunnen gebruiken voor het stimuleren van duurzame energie in Oekraïne en heb nadrukkelijk gezegd niet alleen postbus te willen zijn
Albert de Haan, directeur van de Amsterdamse Energoinvest Holding BV

Directeur van de Amsterdamse Energoinvest Holding BV is de Nederlander Albert de Haan. Hij is voormalig werknemer van Bank Mees & Hope in Oekraïne en was onder meer betrokken bij de oprichting van de First Ukrainian International Bank. Waarom de constructie van bedrijven rond Energoinvest is opgezet, of wat de precieze bedoeling ervan is, zegt hij niet te weten.

'Het zou naïef zijn om niet te denken aan belastingontwijking, maar dat is niet mijn bedoeling. Ik hoop de onderneming te kunnen gebruiken voor het stimuleren van duurzame energie in Oekraïne en heb nadrukkelijk gezegd niet alleen postbus te willen zijn', aldus De Haan.

Volgens zijn Oekraïense mededirecteur Jevgeni Opichailenko is het nieuwe bedrijf gevestigd in Nederland 'vanwege de goede reputatie binnen de Europese Unie en de goed ontwikkelde advies- en banksector'. Over de eventuele winst van de bv zal in Nederland belasting worden afgedragen, zegt hij.

Door de constructie is de Amsterdamse bv eigenaar van twee kolencentrales in het Oost-Oekraïense Donbekken, het zwaartepunt van legale en illegale kolenproductie in het land. De centrales van Donbass Energy kwamen deze zomer voor 65 miljoen euro in handen van de Oekraïense tak van Energoinvest.

Illegaal gewonnen kolen
De kolencentrales zijn niet onomstreden. Ze draaien grotendeels op illegaal gewonnen kolen, zegt Oleg Savitsky, campagneleider Energie bij milieuorganisatie National Ecological Center of Ukraine. 'Illegale of informele kolenmijnen zijn een belangrijke energiebron in het land. Formeel hebben ze geen vergunning om te produceren, maar hun opbrengst wordt witgewassen via de opbrengst van officiële kolenmijnen.'

Eigenaar van de centrales is zakenman Igor Goemenjoek, een nauwe zakenvriend van president Janoekovitsj. Hij bezit het mijnbedrijf Krasnolimansk, dat als eerste de geprivatiseerde aandelen van Donbass Energy in handen kreeg. Ook de aandelen van het Engelse Whitebridge Resources zijn volledig van hem.

De Nederlandse belastingroute wordt vaker gebruikt door de Oekraiense machthebbers, stelt Oleg Savitsky. Zo is het deels in Den Haag en deels in Genève gevestigde Mako Holding eigendom van de zoon van de president, Alexander Janoekovitsj. Mako handelt onder meer in kolen. Savitsky: 'Het beheert twintig bijzonder winstgevende bedrijven in Oekraïne, Nederland en Zwitserland waarvan de meeste direct na het aantreden van Janoekovitsj als president zijn gaan groeien als paddestoelen na de regen.'

 
Illegale of informele kolenmijnen zijn een belangrijke energiebron in het land. Formeel hebben ze geen vergunning om te produceren, maar hun opbrengst wordt witgewassen via de opbrengst van officiële kolenmijnen
Oleg Savitsky, campagneleider Energie bij milieuorganisatie National Ecological Center of Ukraine
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden