Oekraïnedeal dichterbij na ja-stem D66

Het heeft soms wat voeten in de aarde om ja te zeggen, maar D66 doet het acht maanden na het Oekraïnereferendum alsnog, al is het wat omfloerst: ja, de Democraten zullen voor het EU-associatieakkoord met Oekraïne stemmen, maakt het D66-Kamerlid Kees Verhoeven dinsdagavond duidelijk tijdens een Tweede Kamerdebat.

D66 Fractievoorzitter Alexander Pechtold en CDA Fractievoorzitter Sybrand van Haersma Buma verlaten Algemene Zaken na overleg met premier Rutte over de uitslag van het referendum over het Oekraine-verdrag Beeld anp

Hierdoor wordt de kans steeds groter dat het door 2,5 miljoen Nederlanders weggestemde Oekraïneverdrag er alsnog komt. Afgelopen weekeinde ging ook GroenLinks al overstag. Rutte hoeft nu nog maar twee CDA-senatoren over de streep trekken om voor het verdrag te stemmen. De coalitie verwacht dat dit gaat lukken.

'Er is verraad gepleegd', oordeelt PVV-Kamerlid Harm Beertema over het voornemen van VVD-premier Rutte en andere partijen om het verdrag alsnog goed te keuren. Behalve D66 en GroenLinks, krijgen ook regeringspartijen PvdA en VVD er tijdens het Kamerdebat van langs omdat zij de nee-stem van 2,5 miljoen Nederlanders zouden negeren. SP-Kamerlid Harry van Bommel: 'Is dit democratie?', zullen de mensen op straat denken. Welk gedeelte van het 'nee' heeft de premier niet begrepen?'

D66 verdedigt de uiteindelijke steun voor het Oekraïneverdrag door te wijzen op de 'verklaring van de Europese regeringsleiders die recht moet doen aan de zorgen van de nee-stemmers', aldus D66-Kamerlid Verhoeven. 'De premier heeft zijn blessuretijd goed benut.' Hij hekelt de SP en PVV die 'kiezers eerst bang maakten met inhoudelijke argumenten. Maar nu zijn ze tegen een inhoudelijke oplossing om procedurele redenen.'

De reacties op deze uitleg zijn fel, zowel in de Kamer als op sociale media. 'VVD en D66 denken dat de NEE stemmer achterlijk is', twittert een kiezer, 'PvdA en D66 blijven lallen dat mensen zich geen mening kunnen vormen', schrijft een ander. VVD-premier Rutte verdedigt het negeren van de nee-stem ook dinsdagavond weer met de redenering dat het verwerpen van het verdrag 'een cadeautje zou zijn voor Poetin en daar is het de tijd niet voor'. Europa moet volgens de premier eensgezind optreden tegen Russische agressie richting Oekraïne.

Rutte benadrukt wel dat hij wel begrijpt dat veel Nederlanders bezorgd zijn over de reikwijdte van het verdrag en heeft daarom vorige week in Brussel extra afspraken gemaakt die de 'zorgen van de nee-stemmers moeten wegnemen'. De 28 EU-leiders verklaren onder meer dat het verdrag geen opstap is naar het EU-lidmaatschap of vergaande militaire samenwerking.

Deze juridisch bindende verklaring heeft D66 en de GroenLinks-achterban de afgelopen dagen overtuigd. De steun van beide partijen is nodig in de Eerste Kamer. De coalitiepartijen VVD en PvdA missen 17 van de 28 benodigde stemmen om de goedkeuringswet door Senaat te krijgen. D66 levert er tien, GroenLinks vier. De Onafhankelijke Senaatsfractie is met één zetel eveneens aan boord.

D66-Kamerlid Kees Verhoeven. Beeld ANP

Voor de laatste twee zetels is de afgelopen dagen door Rutte geflirt met de ChristenUnie, SGP en 50Plus, maar de partijen zeiden dinsdagavond allen tegen te stemmen, omdat zij vrezen dat het vertrouwen tussen burger en politiek verder zal beschadigen. 'Vertrouwen komt te voet en gaat te paard', zegt ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers.

De ontsnappingsroute voor Rutte is met die afwijzing weer gereduceerd tot de 12-koppige CDA-senaatsfractie. Slechts twee CDA-senatoren zijn nog nodig om een meerderheid voor het Oekraïneverdrag te hebben. De coalitie heeft goede hoop die stemmen binnen te halen. Onder meer omdat de CDA-senaatsfractie vol zit met Europagezinde rasbestuurders zoals Niek Jan van Kesteren, Ben Knapen en Elco Brinkman - mannen die niet uit zijn op nog meer onrust binnen de EU.

Ook al heeft CDA-leider Sybrand Buma glashelder gemaakt dat hij de referendumuitslag zal volgen, mogen de CDA-senatoren hun eigen afweging maken. Wat die afweging is, willen zij nog niet zeggen. Het verlossende antwoord komt op zijn vroegst begin februari. Dat is de allereerste datum dat het Oekraïneverdrag wordt besproken in de Eerste Kamer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden