Oekraïne staat met lege handen

Onder Russische druk besloot Oekraïne onderhandelingen over een verdrag met de Europese Unie af te blazen. Overleg met de Unie in Vilnius liep op niets uit.

WARSCHAU - De leiders van de Europese Unie zijn er vrijdag niet in geslaagd het samenwerkingsverdrag met Oekraïne nieuw leven in te blazen. Zelfs een verklaring waarin de ondertekening ervan wordt uitgesteld tot de lente van volgend jaar, bleek niet haalbaar. Volgens EU-voorzitter Herman van Rompuy blijft het verdrag wel op tafel liggen.


De onderhandelingen vonden plaats tijdens een tweedaagse top in de Litouwse hoofdstad Vilnius, een week nadat de Oekraïense president Viktor Janoekovitsj het handelsoverleg had opgeschort. Normaal gesproken had het verdrag vrijdag moeten worden ondertekend in het kader van het Oosters Partnerschap, een samenwerkingsverband tussen de Europese Unie en zes voormalige Sovjetrepublieken. Het werd beschouwd als een eerste stap van Oekraïne op weg naar lidmaatschap van de Europese Unie.


EU-president Van Rompuy beklemtoonde dat de ondertekening van het verdrag was afgeblazen onder buitenlandse druk. Om de toenadering van Kiev tot de Europese Unie te beletten dreigde Rusland de afgelopen maanden met economische sancties en hogere energieprijzen. Voor het begin van de top donderdag klaagde de Oekraïense president tegen Merkel en de Litouwse president Dalia Grybauskaite, die als EU-voorzitter de top organiseerde, dat hij gedurende drieëneenhalf jaar een ongelijke strijd moest aanbinden 'tegen een heel sterk Rusland, één tegen één'.


Door de Europese leiders werd de Russische druk unaniem veroordeeld. Europees Commissievoorzitter José Manuel Barroso zei nooit een Russisch veto te zullen accepteren. Behalve nobele intenties hadden de Europese leiders weinig in de aanbieding om Janoekovitsj over de streep te trekken.


In ruil voor de ondertekening van het verdrag had Janoekovitsch de voorbije dagen bijkomende financiële steun gevraagd. Die zou de aanpassing van de Oekraïense economie aan de EU-normen moeten verzachten. Na de financiële aderlating die de redding van Griekenland had gekost, bleek in de EU niemand bereid met extra geld over de brug te komen. Om de pil voor Oekraïne te vergulden, bood Brussel 600 miljoen euro, een peuleschil in vergelijking met de 20 miljard euro die Janoekovitsj zei te verwachten.


Het fiasco van de top is slecht nieuws voor diegenen die Oekraïne in de toekomst graag lid willen zien worden van de Europese Unie. Behalve de pro-westerse betogers in Kiev en andere Oekraïense steden zijn dat vooral de oosterse lidstaten van de Europese Unie. Twintig jaar na de val van het communisme voelen zij nog altijd de hete adem van Rusland in hun nek. Landen als Polen en Litouwen zien in Oekraïne en andere voormalige Sovjetrepublieken een buffer tegen de oude vijand Rusland. In tegenstelling de West-Europese lidstaten zijn ze daarom voor de toetreding van die landen tot de Europese Unie.


Hoe belangrijk die toenadering is, bleek al in september tijdens een vergadering van de Europese ministers van Buitenlandse Zaken. Om Oekraïne te paaien, stelde Warschau toen samen met Vilnius vergeefs voor de vrijlating van oppositieleider Julia Timosjenko van het Europese eisenlijstje te schrappen.


Met twee andere voormalige Sovjet-republieken, Moldavië en Georgië, werd wel een akkoord bereikt over nauwe samenwerking. De ondertekening van die verdragen zou volgend jaar moeten plaatsvinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden