analyse Oekraïne

Oekraïne opgeschrikt door aanslag op voormalig hoofd centrale bank

Onbekenden hebben maandag het huis van Valeria Hontareva in de as gelegd. Volgens het voormalige hoofd van de Oekraïense nationale bank zelf gooide iemand een brandbom haar huis binnen, waarna de villa tot op de grond afbrandde. 

Een politieagent kijkt rond bij geblakerde resten van het huis van de voormalige president van de Oekraïense centrale bank, Valeria Hontareva. Volgens Hontareva werd de brand aangestoken als wraak voor de nationalisatie van een van de grootste banken van het land in 2016. Beeld REUTERS

Tegenover Radio Free Europe zei Hontareva, die nu in Londen woont, te vermoeden dat de aanslag verband houdt met haar oude baan. In de hoedanigheid van president van de centrale bank probeerde zij de bezem te halen door de Oekraïense bankensector. 

Met name haar besluit in 2016 om de PrivatBank van de Oekraïense oligarch Ihor Kolomojski te nationaliseren, zou aanleiding zijn geweest voor de brandstichting. De regering nam de drastische stap tot nationalisering van de op dat moment veruit grootste bank van Oekraïne, nadat bij controle van de boeken aan het licht kwam dat er miljarden euro’s verdwenen. 

De afgelopen maanden is Hontareva verscheidene malen bedreigd. In augustus werd zij in Londen aangereden door een auto, waarvan de bestuurder meteen doorreed. De Britse politie is nog steeds op zoek naar de dader, maar Hontareva is ervan overtuigd dat de aanrijding opzettelijk was. Kort daarna werd in Kiev de auto van haar schoondochter in brand gestoken. Ook zij zou eerder bedreigingen hebben ontvangen.

Een week later deed de politie een inval in een huis in Kiev van Hontareva en haar familie. De politie zou op zoek zijn geweest naar documenten die verband houden met het besluit de PrivatBank te nationaliseren. De regering pompte destijds ongeveer 5 miljard euro in de bank om die overeind te houden. Ruim 20 miljoen Oekraïners hadden een spaarrekening bij de bank, die op het punt stond om te vallen.

Kletskoek

Kolomojski noemde de beschuldigingen dat hij achter de aanslagen zou zitten onzin. ‘Op kletskoek reageer ik niet’, zei hij in een mail aan Radio Free Europe. De nieuwe president van Oekraïne, Volodymyr Zelenski, sprak van een ‘schandelijke misdaad’ en beloofde dat de politie alles zal doen om de daders te pakken. ‘In Oekraïne moet iedereen veilig zijn, ongeacht verleden, huidige positie en politieke opvattingen.’

Ook minister van Binnenlandse Zaken Arsen Avakov zei te vermoeden dat er opzet in het spel is, zo vlak voor de komst van een delegatie van het Internationaal Monetair Fonds. Het IMF komt praten over de 3,5 miljard euro financiële hulp die het aan Kiev heeft toegezegd. 

Vermoedelijk zal het IMF zich ook zorgen maken over berichten dat de nieuwe regering overweegt een schikking te treffen met Kolomojski als compensatie voor de nationalisatie van zijn bank. De Oekraïense premier Oleksi Hontsjaroek liet maandag tegenover de Financial Times weten dat zijn regering op een compromis aanstuurt in de hoop af te komen van een hele reeks rechtszaken die Kolomojski en zijn zakenpartner Gennadi Bogoljoebov hebben aangespannen.

Die opmerking deed nogal wat stof opwaaien, aangezien president Zelenski nauwe banden onderhoudt met Kolomojski. De oligarch, die uit vrees voor de Oekraïense justitie was uitgeweken naar Israël, is eigenaar van de televisiezender waarbij de komiek Zelenski populair werd met zijn satirische programma Dienaar van het volk. Daarin speelde Zelenski een leraar die plotseling tot president werd gebombardeerd.

Piramidespel

Al tijdens de verkiezingscampagne gingen er geruchten dat Zelenski een zetbaas was van de steenrijke oligarch, die, na de klinkende verkiezingszege van de komiek, meteen uit ballingschap naar Oekraïne terugkeerde. Kolomojski kondigde aan dat hij zou doorgaan met zijn gevecht weer de controle te krijgen over de PrivatBank. Daarbij kreeg hij de steun van een rechtbank die twee dagen voor de overwinning van Zelenski bepaalde dat de nationalisering van de bank onwettig was.

Tegenover de Financial Times zei Kolomojski opgewekt dat Zelenski ‘niet naar het advies van het Westen zal luisteren over wie er de gevangenis in moet, wie er beroofd moet worden en van wie zijn eigendommen moeten worden afgepakt’. Volgens voormalig president Hontareva moest de staat de bank wel overnemen. ‘Anders was het een ramp geworden. Het was een lege huls. Geen tegoeden, geen cash flow, geen echte ondernemingen’, zei ze tegenover de FT.

Volgens haar was de PrivatBank een soort piramidespel waarbij het geld van spaarders uiteindelijk vooral bij bedrijven van Kolomojski en zijn zakenpartner terechtkwam. Bijna 95 procent van de leningen die de bank had uitstaan, kwamen ten goede van het zakenimperium van de twee. Maar volgens Kolomojski was de bank kerngezond.

Als Zelenski’s regering inderdaad een schikking met Kolomojski treft zal dat volgens waarnemers het IMF-pakket op losse schroeven zetten. Dat zal door het IMF worden opgevat als een teken dat ook onder de nieuwe president de oligarchen veel politieke invloed hebben, net als vroeger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden