Oekraïne mengt zich in strijd om schatten van de Krim

Oekraïne gaat bij de Nederlandse rechter de schatten opeisen uit vier musea op de Krim die afgelopen zomer te zien waren in het Allard Pierson Museum in Amsterdam. De staat meldt zich vandaag als belanghebbende partij in de juridische procedure die de musea tegen het Allard Pierson hebben aangespannen.

De Krim-collectie bestaande uit onder meer een gouden zwaardschede, een pronkhelm en talloze juwelen in het Allard Pierson Museum. Beeld anp

De instellingen op de Krim daagden het museum in Amsterdam eind november voor de rechter, nadat het Allard Pierson had besloten de honderden geleende objecten niet terug te sturen. Tijdens de expositie De Krim, Goud en Geheimen van de Zwarte Zee annexeerde Rusland het Oekraïense schiereiland. Nog voordat de tentoonstelling was beëindigd, vroegen zowel Oekraïne als de musea de schatten op. Het Allard Pierson vreest schadeclaims van een van beide partijen als de kunstvoorwerpen worden overdragen. Rechtstreeks overleg tussen de betrokkenen leverde niets op. Het Allard Pierson hoopt nu op een uitspraak van de rechter. De reacties op de dagvaarding moeten uiterlijk woensdag bij de rechtbank in Amsterdam zijn. Mogelijk volgen er nog hoorzittingen.

Volgens Maarten Sanders, advocaat voor Oekraïne, zijn de schatten nog altijd eigendom van de staat. Door zich in de procedure te mengen, wil het land voorkomen dat het in het geschil buitenspel blijft staan. 'Een vonnis moet ook rekening houden met onze belangen.' Dat een staat een rechter in een ander land om een uitspraak vraagt en aldus soevereiniteit inlevert, is uitzonderlijk. Sanders: 'Op dit moment is er geen andere mogelijkheid. De objecten bevinden zich nu eenmaal in de Nederlandse rechtssfeer.'

Bruikleencontracten

Het Nationaal Park van Taurisch Chersonèsos, het Kerch Historisch en Archeologisch Museum, het Centraal Museum van Tavrida en het Bachtsjisaraj Geschiedenis en Cultuur Staatspark willen dat het Allard Pierson zich aan de afgesloten bruikleencontracten houdt. Daarin staat dat de objecten na de tentoonstelling terugkeren naar de Krim. Hoewel ze begrip tonen voor de positie van het museum, noemen ze die wettelijk niet houdbaar. Ook zij claimen de rechtmatige eigenaar van de schatten te zijn. Volgens hun advocaat, Michiel van Leeuwen, steekt het de directies dat ze 'in goed vertrouwen de collectie beschikbaar hebben gesteld en nu moeten vaststellen dat die niet terugkeert'.

Volgens de vier musea is het ministerie van Cultuur van Oekraïne eropuit de instellingen 'uit te kleden'. Ze beklemtonen dat de objecten onlosmakelijk zijn verbonden met de geschiedenis van de Krim. 'De collecties zijn er al decennia in goede handen en zullen ook na terugkeer geen gevaar lopen.'

Enkele van de schatten van de Krim zoals die te zien waren in het Allard Pierson Museum. Beeld APMuseum
Enkele van de schatten van de Krim zoals die te zien waren in het Allard Pierson Museum. Beeld APMuseum

Nieuwe situatie

Advocaat Sanders zegt dat de musea zich niet meer kunnen beroepen op de bruikleenovereenkomsten. 'In de nieuwe situatie hebben ze niet langer de bevoegdheid de collecties onder zich te houden.'

De Universiteit van Amsterdam, waar het Allard Pierson Museum onder valt, blijft bij de opvatting dat het de instelling niet vrijstaat een keuze te maken tussen de partijen die de collectie betwisten. Het museum laat weten zich te zullen conformeren aan een uitspraak van de rechter.

Tot de in Amsterdam achtergebleven schatten behoren onder meer Chinese juwelendoosjes, een altaar, een beeld van een Scythische godin, zilveren en bronzen sieraden en aardewerk. Andere voorwerpen uit de tentoonstelling zijn al eerder retour gestuurd naar de hofleverancier van de expositie: het Museum van de Historische Schatten van Oekraïne in Kiev.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden