Opinie

Oekraïne heeft onze steun hard nodig

Raadgevend referendum

Als Oekraïne bereid is grote offers te brengen om Europese waarden en normen na te streven, kunnen we niet anders dan een welwillende buurman zijn.

Foto epa

Op 6 april stemt Nederland in een referendum over de vraag of we vóór of tegen de wet zijn tot goedkeuring van de associatieovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne. Wij zullen beiden vóór stemmen want die overeenkomst is nuttig voor Europa, voor Oekraïne en voor Nederland.

Bovendien ondersteunt het hervormingen op weg naar een betere samenleving en een sterkere economie. Waarschuwende woorden van voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie over de gevolgen van een Nederlands 'nee' zijn dus niet nodig, wel de nuchtere blik van een Hollandse koopman en een betrokken buurman.

Ruim twee jaar geleden weigerde de toenmalige president van Oekraïne, Janoekovitz, de associatieovereenkomst met de EU te tekenen. Dit was de aanleiding voor grote demonstraties. Zwaaiend met Oekraïense en Europese vlaggen op het Maidan plein maakten Oekraïeners hun leiders duidelijk dat zij een andere koers voor ogen hadden.

Hun toekomst moest méér verbonden zijn met Europa en minder met Rusland. De demonstranten wilden breken met corruptie, met de macht van de kleptocratische oligarchen en streden voor een eerlijker verdeling van de welvaart. De prijs van deze koers en een nieuw regime was zeer hoog. Er vielen naar schatting al negenduizend doden in Oekraïne en de economie is in een jaar tijd met 18 procent gekrompen. Aan de Nederlandse kiezer ligt nu de vraag voor of wij onder meer via een associatieovereenkomst de mensen steunen die deze veranderingen nastreven.

Voor ons is dat antwoord helder. Een keuze vóór een verdere Europese associatie ondersteunt de transitie van Oekraïne naar eerlijker kansen en minder vriendjespolitiek, naar meer juridische zekerheid en minder afhankelijkheid van de nukken van de invloedrijke oligarchen, naar een beter ondernemingsklimaat en minder bureaucratie.

Dat is goed voor economische groei, banen en armoedebestrijding in Oekraïne. De associatieovereenkomst biedt ook meer kansen voor Europese en dus Nederlandse investeerders en exporteurs naar Oekraïne, een nabije markt met 45 miljoen consumenten. De economie begint langzaam weer op te krabbelen. Het IMF verwacht dat de komende jaren de groei weer zal aantrekken naar 4 procent.

De overgang zal een langdurig proces zijn dat met horten en stoten verloopt. Het vraagt forse economische offers van de Oekraïense bevolking.

Het aanpassingsprogramma dat het IMF en de Wereldbank zijn overeengekomen met Oekraïne in ruil voor nieuwe leningen, bevat structurele en pijnlijke hervormingen. Er is stevig bezuinigd op de overheidsbegroting en de koopkracht is fors afgenomen. Hoge energiesubsidies worden afgeschaft. Terwijl overal energieprijzen dalen door de lagere olieprijs, gaan in Oekraïne de tarieven voor gas en elektriciteit juist fors omhoog. Tijdens de hervormingen van de financiële sector heeft de Centrale Bank in Kiev heeft heel wat meer ongezonde banken gesloten of gesaneerd dan DNB in Nederland met DSB en Icesave.

Als Oekraïne bereid is grote offers te brengen om Europese waarden en normen na te streven, dan kunnen we toch niet anders dan ons opstellen als de welwillende buurman die een helpende hand biedt?

Kritiek

Een betrokken buurman mag ook kritiek leveren. Er is nog altijd een hoop aan te merken op de manier hoe Oekraïne bestuurd wordt. Het land scoort bijvoorbeeld laag op de Doing Business-ranglijst (83 uit 189) en slecht bij Transparency International Corruptie Index (130 uit 168). Oekraïne is niet klaar voor een EU-lidmaatschap en dat is ook niet aan de orde.

Ondermeer het IMF en de Wereldbank zien er echter op toe dat de beloofde hervormingen doorgevoerd worden. Een Wereldbank team werkt in Kiev onder andere aan investeringen in infrastructuur, een beter depositie-garantie stelsel om het bankwezen verder gezond te maken en doelgerichte inkomenssteun voor de allerarmsten. Het IMF hoopt binnenkort een evaluatie van de economie en de voortgang van de hervormingen af te ronden zodat Oekraïne financiële steun kan blijven ontvangen.

Foto anp

Er is echter wel degelijk vooruitgang geboekt. Wij hebben tijdens onze bezoeken in Kiev in de afgelopen vierentwintig maanden meer hervormingen gezien van de huidige regering dan in de afgelopen vierentwintig jaar bij elkaar. Het nationale politie corps is vervangen, een nationaal anticorruptie bureau opgericht; voorbeelden van beter bestuur die een paar jaar geleden nog volstrekt onmogelijk leken.

Met een stem vóór de associatieovereenkomst steunen we een Europees buurland in de strijd voor een betere samenleving en een sterkere economie. Dat is van belang voor Europa, voor Nederland en bovenal voor alle Oekraïners, die onze steun en onze stem hard nodig hebben.

Menno Snel en Frank Heemskerk zijn bewindvoerders bij het IMF en de Wereldbank.


Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.