Oekraïense oorlogsheldin valt van haar voetstuk

Een half jaar geleden werd de Oekraïense gevechtspilote Nadija Savtsjenko nog als een held ontvangen, toen ze na twee jaar in een Russische cel in haar vaderland terugkeerde. Maar de roes is voorbij. Vrijdag besloot het parlement haar uit de Oekraïense delegatie bij de Raad van Europa te gooien.

Bert Lanting
Nadija Savtsjenko steekt haar middelvinger op tijdens het laatste woord in de rechtbank, 9 maart 2016. Beeld afp
Nadija Savtsjenko steekt haar middelvinger op tijdens het laatste woord in de rechtbank, 9 maart 2016.Beeld afp

De gevechtspilote had tijdens de twee jaar in Russische gevangenschap enorm veel respect afgedwongen door haar onverzettelijke houding tegenover de Russen. Toen een Russische rechtbank haar eerder dit jaar tot 22 jaar gevangenis veroordeelde, stak ze haar middelvinger op naar de rechters en hief ze het Oekraïense volkslied aan.

Savtsjenko was in 2014 in het oosten van Oekraïne in handen gevallen van de pro-Russische separatisten, toen ze bij een ultranationalistisch Oekraïens vrijwilligersbataljon streed. Een paar weken bleek ze in een gevangenis in Rusland te zitten, waar ze werd aangeklaagd wegens de dood van twee Russische journalisten die bij de strijd waren omgekomen.

Nog tijdens haar gevangenschap in Rusland won ze een zetel in het Oekraïense parlement en wezen haar collega's haar aan als lid van de delegatie bij de Raad van Europa. Maar al snel na haar terugkeer in Kiev merkten haar collega's dat ze naast een tikkende tijdbom zaten. Net als in Rusland liet Savtsjenko merken dat ze lak had aan de politieke mores, wat haar nog populairder maakte bij het publiek.

Maar het lijkt erop dat ze het nu toch verbruid bij haar achterban, doordat ze overleg had gevoerd met de leiders van de pro-Russische rebellen, Aleksandr Zachartsjenko en Igor Plotnitski. Savtsjenko sprak met de twee aartsvijanden van de Oekraïners tijdens een geheime ontmoeting in Minsk. Daarmee zondigde zij tegen in Kiev de geldende regel: geen rechtstreekse contacten met de leiders van de 'terroristen', zoals de rebellen steevast door de Oekraïense autoriteiten worden genoemd. Maar Savtsjenko zei dat ze zelfs bereid zou zijn om 'met de duivel' rond de tafel te gaan zitten, als dat nodig is om de vrijlating van gevangenen te bewerkstelligen.

Haar ontmoeting met Zachartsjenko en Plotnitski lokte een storm van kritiek uit. Ze kreeg het verwijt dat ze verraad had gepleegd en zich had laten gebruiken door de Russen om de Oekraïense leiders onder druk te zetten rechtstreekse onderhandelingen te beginnen met de rebellenleiders. Tot nog toe verlopen alle onderhandelingen via Rusland.

De Vaderland-partij van ex-premier Julia Timosjenko, die haar bovenaan de kieslijst had geplaatst, zette haar meteen uit de partij. In het Oekraïense parlement gingen stemmen op Savtsjenko ook uit het parlement te zetten, maar uiteindelijk bleef het erbij dat ze haar plaats in de delegatie bij de Raad van Europa kwijtraakte.

De Oekraïense gevechtspilote Nadija Savtsjenko in oktober 2016. Beeld afp
De Oekraïense gevechtspilote Nadija Savtsjenko in oktober 2016.Beeld afp

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden