Oekraïense 'oorlogsheldin' strijdbaar in cel

Rebellen pakten haar op en droegen haar over aan de Russen. Die houden de Oekraïense gevechtspilote vast, ondanks door Duitsland en de VN gesteunde verzoeken tot vrijlating.

De Oekraïense gevechtspilote Nadezjda Savtsjenko (rechtsboven voor haar gevangenneming) zit sinds juni in een Russische gevangenis. Daar is ze nu twee maanden in hongerstaking. Dinsdag riep ze de Russen op zondag mee te doen aan een protestdemonstratie van de oppositie. Beeld EPA

De Oekraïners maken zich zorgen over het lot van een Oekraïense pilote die in Rusland gevangen zit wegens de dood van twee Russische oorlogsjournalisten. Volgens haar advocaat Mark Fejgin is de gezondheid van Nadezjda Savtsjenko, die al ruim twee maanden in hongerstaking is, de afgelopen dagen sterk verslechterd.

De 34-jarige Savtsjenko is in Oekraïne uitgegroeid tot een nationale held, nadat zij juni vorig jaar gevangen was genomen door pro-Russische rebellen. Een paar weken later bleek ze opeens gevangen te zitten in de Russische stad Voronezj. Daar werd ze in staat van beschuldiging gesteld wegens 'moord' op twee Russische journalisten die bij een mortierbeschieting in het oosten van Oekraïne waren omgekomen.

Kiev beschuldigde Moskou van het ontvoeren van Savtsjenko, maar volgens de Russische autoriteiten was ze zelf de grens met Rusland overgestoken en had ze zich als vluchtelinge voorgedaan. De Russische televisiezender NTV meldde later dat zij door de rebellen gevangen was genomen bij het dorp Metalist, in het oosten van Oekraïne. De rebellen droegen haar vervolgens over aan de Russische veiligheidsdiensten. Het was niet moeilijk haar de grens over te smokkelen, aangezien de meeste grensposten toen al in handen waren van de rebellen.

Beeld epa

Vanuit haar cel in een Moskouse vrouwengevangenis wendde Savtsjenko zich dinsdag tot de Russen met een handgeschreven oproep om mee te doen aan een protestdemonstratie van de oppositie op 1 maart. 'De Oekraïners hebben de hele wereld het voorbeeld getoond van een waardige revolutie en hoe te strijden tegen een misdadig regime. Nu moeten ik en heel Oekraïne vechten tegen een wanordelijk regime bij onze buren', zegt Savtsjenko in haar brief.

Haar vechtlust heeft Savtsjenko enorm populair gemaakt bij haar landgenoten. Tienduizenden mensen hebben zich aangesloten bij een online-petitie om haar vrij te krijgen. Bij de Oekraïense verkiezingen, vorig jaar oktober, werd ze gekozen als parlementslid voor de partij van ex-premier Julia Timosjenko.

De gevechtspilote zegt dat ze niets te maken heeft met de dood van de twee journalisten, die bij een mortieraanval van het Oekraïense vrijwilligersbataljon Ajdar omkwamen. Savtsjenko vocht destijds bij Ajdar, maar volgens haar advocaat werd ze al een tot twee uur vóór de mortieraanval door de rebellen gevangengenomen. Dat zou blijken uit de belgegevens van Savtsjenko en Igor Korneljoek, een van de omgekomen journalisten.

Beeld getty

Thee en water

Savtsjenko leeft al 75 dagen alleen op thee en water uit protest tegen haar 'illegale' detentie. Haar advocaat Mark Fejgin, die ook de meiden van Pussy Riot verdedigde, vindt dat zij de status van krijgsgevangene moet krijgen en volgens de Geneefse Conventies behandeld moet worden. Daarvan willen de Russische autoriteiten niets weten, aangezien dat zou neerkomen op een erkenning dat Rusland betrokken is bij de oorlog in Oekraïne.


Verscheidene landen, waaronder Duitsland, hebben Moskou opgeroepen Savtsjenko te laten gaan. Ook de Verenigde Naties hebben daarop aangedrongen. Moskou heeft al die oproepen van de hand gewezen als een 'onaanvaardbare poging de rechtsgang te beïnvloeden'. Volgens de Russische autoriteiten is Savtsjenko 'een terroriste'.


Vorige maand leek het er even op dat Savtsjenko vrij zou komen als onderdeel van het bestandsakkoord in Minsk. Daarin is afgesproken dat Kiev en de rebellen al hun gevangenen zullen uitwisselen. Maar Rusland houdt vol dat het buiten de oorlog staat en dus ook niet gebonden is aan de bestandsafspraken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.