Nieuws MH17

Oekraïense geheime dienst: man die truck regelde voor BUK-raketinstallatie MH17 zit al twee jaar vast in Oekraïne

Een mogelijk cruciale getuige van het neerhalen van vlucht MH17 zit al twee jaar vast in een cel van de Oekraïense geheime dienst SBOe. Het gaat om de man die de truck regelde waarmee de BUK-raketlanceerinrichting werd vervoerd die MH17 noodlottig werd.

De BUK-lanceerinrichting op de trailer in Oost-Oekraïne. Beeld .

Dat werd bekend gemaakt door Vitali Majakov, een officier van de SBOe, tijdens een persconferentie ter gelegenheid van de vijfde verjaardag van de vliegramp. Op 17 juli 2014 was vlucht MH17 van de Malaysian Airlines en KLM op weg van Amsterdam naar Kuala Lumpur in Maleisië. Boven het oosten van Oekraïne werd het toestel getroffen door een BUK-raket, en stortte neer. Alle 298 inzittenden, onder wie 196 Nederlanders, kwamen om het leven.

Al snel achterhaalde de onderzoeksgroep Bellingcat dat de BUK-raket kort daarvoor uit Rusland was gekomen, en meteen na het neerschieten terugkeerde naar Rusland. Er zijn verscheidene beelden van de terugkerende vrachtwagen, waarop ook te zien is dat er een raket ontbreekt.

Waarom Oekraïne niet eerder heeft bekendgemaakt de organisator van het transport in handen te hebben, zei Majakov niet. Hij onthulde ook niet zijn identiteit van de man. ‘We hebben de man geïdentificeerd als een van de strijders die het voertuig naar Donetsk hebben gehaald’, zei Majakov. ‘We hebben hem vastgezet, en hij zit nu zijn straf uit, hier in Oekraïne.’

OM kan niets zeggen

Het Openbaar Ministerie wilde niet reageren op het nieuws. Nog geen maand geleden maakte het OM bekend vier verdachten te gaan vervolgen die betrokken zouden zijn bij het neerhalen van MH17. Het ging om Igor Girkin, Sergej Doebinski en Oleg Poelatov, alle drie van de Russische nationaliteit, en de Oekraïner Leonid Chartsjenko. Maar geen van deze vier was de man die de vrachtwagen regelde.

Het internationale onderzoeksteam dat het onderzoek naar het neerhalen van het toestel uitvoerde, het Joint Investigation Team oftewel JIT, heeft tal van details achterhaald over het transport van de betreffende BUK-raket. Het is bekend tot welk legeronderdeel hij behoorde, wanneer hij werd aangevoerd en hoe hij weer werd afgevoerd. Maar ook het JIT heeft blijkens zijn rapport niet gesproken met een vermeende organisator, en maakt in zijn rapport geen melding van verdachten die gevangen zitten in Oekraïne.

Een woordvoerder van Justitie zei geen enkel commentaar te kunnen leveren op het nieuws uit Oekraïne. ‘Ik kan niet zeggen of hij een verdachte is, of een getuige. Ik kan er helemaal niets over zeggen’, zegt zij.

Rusland

De Nederlandse justitie vond al dat Rusland geen enkele medewerking heeft verleend aan het onderzoek naar mogelijk daders en getuigen. De Oekraïense veiligheidsdienst SBOe was juist een belangrijke bron van informatie voor het JIT. Zo leverde SBOe de taps van afgeluisterde telefoongesprekken waarin soms uiterst gevoelige verklaringen werden afgelegd. Mede op grond van die taps gaan de onderzoekers van het JIT ervan uit dat de raket uit Rusland kwam, en dat de BUK-installatie daarna terugkeerde naar Rusland. Rusland bestrijdt die lezing. Mogelijk rijst nu de vraag hoe coöperatief de Oekraïne echt geweest is.

MH17, vijf jaar later

Verdrietige verhalen genoeg over ‘de nabestaanden’ van MH17. Maar dé nabestaande bestaat niet, zeggen Mirjam en Sandra Ploeg. Ze verloren hun ouders, broer en pleegbroer en vinden het tijd voor een positief verhaal.

Klinisch psycholoog Jos de Keijser onderzocht de rouw van MH17-nabestaanden: ‘Rouw telt niet op. Op een bepaald moment zit je vol’.

Op 9 maart 2020 begint een opzienbarend proces: een zaak met 298 slachtoffers uit tien landen, die vermoedelijk wordt gevoerd zonder verdachten en zonder verdediging. Een zaak waarop alle ogen van de wereld zullen zijn gericht. Wat betekent dat voor de nabestaanden?

Correspondent Olaf Koens kwam vrijdagavond aan op de plek waar een dag ervoor de Boeing 777 neerstortte. Op de plek van de ramp bracht hij de nacht door met de reddingswerkers, tussen wrakstukken en lichamen.

Familierechercheurs zijn gewoonlijk bij moord- en zedenzaken de schakel tussen het rechercheteam en de familie van het slachtoffer. Maar de MH17-ramp is zo uniek: hiervoor gingen in heel Nederland in één klap 106 familierechercheurs aan het werk voor de nabestaanden.Wat zijn hun ervaringen? En hoe wordt hun inzet gewaardeerd?

De Belgische forensisch tandarts Eddy De Valck is een van de mensen die van nummers weer namen wist te maken: hij hielp mee bij de identificatie van de 298 slachtoffers van de MH17-ramp. ‘Dit is het laatste wat we voor hen kunnen doen.’

Alom bewondering oogstte de repatriëring van de slachtoffers van de ramp met de MH17 in Oekraïne. Wie waren de verantwoordelijken en hoe gingen ze te werk? Reconstructie van bijna een jaar risicovol, secuur en empathisch mensenwerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden