Nieuws Oeganda en online intimidatie

Oegandese feminist gaat 18 maanden de cel in, ze beledigde de president te grof

In haar kritiek op het Oegandese bewind, bedient feministe Stella Nyanzi zich vaak van schuttingtaal. Haar seksueel getinte scheldkanonnades blijven niet onbestraft; donderdag hoorde ze 18 maanden cel tegen zich eisen. 

De Oegandese academicus Stella Nyanzi in de rechtbank tijdens de aanklacht in juni. Beeld REUTERS

Stella Nyanzi, een 45-jarige feministe en academicus in Oeganda, had een tijdje terug een originele verjaardagsboodschap voor president Yoweri Museveni (74). ‘Yoweri, ze zeggen dat gisteren je verjaardag was’, schreef ze op 16 september 2018 op Facebook. ‘Wat een misselijkmakende walgelijke dag!’

Nyanzi beet Museveni verder toe: had de ‘zure pus’ in je moeders ‘vervloekte vaginale kanaal’ jouw foetus maar ‘verbrand’, zoals jij ‘alle moraliteit en professionalisme van onze openbare instituties in Oeganda hebt aangetast’.

De scheldkanonnade viel niet zo goed bij de autoriteiten in Oeganda, waar Museveni sinds 33 jaar aan de macht is. Nyanzi werd aangeklaagd voor ‘online intimidatie’. Gisteren hoorde ze haar straf: 18 maanden cel, waarvan ze na aftrek van het voorarrest nog 9 maanden moet uitzitten.

Schuttingtaal

Nyanzi’s zaak trekt veel aandacht en verdeelt Oegandezen. De vrijheid van meningsuiting wordt beknot door een repressief bewind, meent de een. Nyanzi’s schuttingtaal is volstrekt ongekend en verdient geen ruimte, zegt de ander. Lekker zeggen wat je denkt, geldt niet per se als een deugd onder Oegandezen – doorgaans voorkomende mensen met een erfenis van Britse vormelijkheid en kostschoolopleidingen.

Nyanzi is veroordeeld op basis van een wet uit 2011 tegen ‘computermisbruik’, een wet die bedoeld lijkt tegen criticasters van de overheid. Oeganda’s relatief grote ruimte voor expressie krimpt al enige jaren; president Museveni werkt aan een machtspositie voor het leven. Wie op sociale media wil, moet sinds vorig jaar bijvoorbeeld extra belasting betalen.

Nyanzi, gepromoveerd in de antropologie, stelt vaker sociale en culturele normen aan de kaak. Ze plaatst haar seksueel getinte tirades in Afrikaanse tradities van wat je burgerlijke ongehoorzaamheid tegenover machtsmisbruik kunt noemen. Ze wil zo een spiegel voorhouden aan haar landgenoten met hun strikte, mede door het kolonialisme gevormde opvattingen van eerbaarheid.

Ontblote borsten 

In de jaren veertig van de vorige eeuw was grofgebektheid een instrument van enkele non-conformisten in Buganda, de centrale regio in het door de Britten bestuurde Oeganda. Nyanzi stamt af van de bevolkingsgroep daar, de Baganda. Meer Afrikaanse landen kennen zulke vormen van protest, waarin ook lichamelijke naaktheid van vrouwen een rol speelt. In Noord-Oeganda demonstreren vrouwen tegen landroof door hun borsten te ontbloten voor militairen, wat geldt als ultiem teken van woede en weerstand. Gisteren, bij het aanhoren van haar vonnis, haalde Stella Nyanzi ook haar borsten tevoorschijn.

In 2016 ketende ze zichzelf al eens naakt vast aan haar kantoor bij Oeganda’s gerenommeerde Universiteit van Makerere, na een ruzie met het universiteitsbestuur. Oeganda was in shock. De autoriteiten opperden om Nyanzi’s geestelijke gezondheid te onderzoeken, dat ging niet door. Haar reactie: de wet die zo’n onderzoek mogelijk maakt, dateert uit de Britse tijd en bewijst dus juist hoe Oegandezen nog steeds mentaal gekoloniseerd zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden