Oeganda rekent af met leeftijdsdiscriminatie om president te laten blijven

Waar schrijven de Oegandese media over deze week? Over de grondwetswijziging die Museveni in staat stelt leider te blijven, constateert onze correspondent Mark Schenkel.

Leeftijdsdiscriminatie, dat moet je als rechtsstaat niet willen. Daarom werken we langs democratische weg, in het parlement, aan het schrappen van de maximumleeftijd voor het presidentschap. Aldus Raphael Magyezi, parlementslid in Oeganda.

Magyezi is van regeringspartij NRM. Hij lanceerde vorige week zijn plan voor een grondwetswijziging, een kwestie die in Oeganda het nieuws domineert.

Het plan moet de weg vrijmaken voor president Yoweri Museveni om te regeren zo lang hij wil, al spreekt zijn partij natuurlijk liever van zoiets als het waarborgen van de rechten van senioren. De nu 73-jarige Museveni kwam in 1986 aan de macht als rebellenleider. Bij de verkiezingen van 2021 zal hij ouder zijn dan de 75 jaar die de grondwet momenteel nog hanteert als maximum.

Dat Oeganda's age limit verdwijnt 'is een uitgemaakte zaak' zoals columnist Charles Onyango-Obbo schrijft in de krant Daily Monitor. In 2005 reeds schrapten parlementariërs in ruil voor cash de limiet op het aantal presidentiële termijnen. Dit soort processen is interessant omdat het laat zien dat een Afrikaans leider zijn macht kan bestendigen door 'democratische' instituties te gebruiken.

Gewapenderhand een zuivere dictatuur opleggen raakte in Afrika uit zwang sinds de herinvoering van meerpartijenpolitiek en periodieke verkiezingen, na de Koude Oorlog, onder pressie van het Westen. In Kenia annuleerden rechters vorige maand de herverkiezing van de president wegens onregelmatigheden, een unicum in Afrika. Maar genoeg leiders zetten het moderne systeem naar hun hand, via patronage en het veiligheidsapparaat. In bijvoorbeeld ook Rwanda, Kameroen en Congo-Brazzaville zijn constituties aangepast zodat de president kan blijven.

Een 'electorale dictatuur' is handig, die geeft je als president toch een zweem van aannemelijkheid. Richting donoren, met hun nadruk op de rule of law. Oeganda's minister van Defensie, Adolf Mwesige, pleit voor verandering van de grondwet door te verwijzen naar Europese jurisprudentie over leeftijdsdiscriminatie op de arbeidsmarkt.

Andrew Mwenda, van weekblad The Independent, houdt het ook graag formeel. In een democratie kan een meerderheid wetten aanpassen via de gekozen volksvertegenwoordigers; is dat niet precies wat Oeganda doet?

Repliek komt van commentator Nicholas Sengoba in de Daily Monitor. Sommige arme, ongeletterde Oegandezen stemmen op Museveni's partij uit angst dat er anders geen maaltijd meer komt, geen geld. Museveni, met zijn cliëntelisme dat alles doordringt, is als de hand die voedt en dus kun je het beste maar op zijn partij stemmen, zo luidt de redenering. Dit betekent nog niet dat je een president voor het leven wilt.

Museveni dreigt tijdens campagnes dat een stem op de oppositie neerkomt op verbanning naar de financiële wildernis. Volgelingen krijgen contanten, zaaigoed en landbouwwerktuigen. Net zoals de dorpelingen die momenteel het nieuws halen met 'steunbetuigingen' aan de grondwetswijziging.

De krant The Observer noemt de dingen gewoon bij hun naam. Hier heten politici van de regeringspartij 'sycofanten en apologeten', verantwoordelijk voor 'de travestie van de rechtsstaat'.

Dat Museveni best weet dat de grondwetswijziging impopulair is en het hele proces eromheen een toneelstuk, blijkt wel uit de stationering van militairen in de hoofdstad Kampala deze week. Hun intimiderende aanwezigheid laat zien welk gezicht er, uiteindelijk, schuilgaat achter de rechtsstatelijke schijn.

Mark Schenkel is correspondent in Kampala

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.