nieuws vluchtelingenaantal oeganda

Oeganda blijkt 300 duizend minder vluchtelingen te herbergen dan het land claimde

Oeganda, het Afrikaanse land dat wordt geroemd om zijn ruimhartige opvang van vluchtelingen, huisvest maar liefst 300 duizend minder vluchtelingen dan tot voor kort werd aangenomen. In plaats van 1,4 miljoen vluchtelingen telt Oeganda er 1,1 miljoen. 

Een Congolese vluchteling sluit in een kamp in Oeganda met haar bord aan voor het eten. Beeld Getty Images

Dit blijkt uit een hertelling door VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR en de Oegandese overheid. De hertelling werd verricht nadat er twijfels waren geuit. De verklaring van het te hoge cijfer – van driekwart jaar geleden – is een combinatie van factoren. 

De Oegandese opvangmethode, waarbij vluchtelingen niet in omheinde kampen terechtkomen maar zich vrijelijk mogen bewegen, geldt als progressief maar maakt een precieze telling lastig. Oeganda had bovendien vorig jaar en het jaar ervoor te maken met een enorme toevloed van vluchtelingen uit buurland Zuid-Soedan, waar een burgeroorlog woedt. De toevloed bemoeilijkte het overzicht. Voorts is er sprake geweest van fraude: Oegandese overheidsfunctionarissen en hulpverleners overdreven vluchtelingenaantallen om zo fondsen aan te trekken voor eigen gewin.

Van de 300 duizend niet-bestaande vluchtelingen kan ‘ruwweg een derde’ nog steeds niet worden verklaard, zegt de landendirecteur van UNHCR in Oeganda tegen de Volkskrant. Volgens de directeur, de Fransman Joel Boutroue, kunnen deze 100 duizend ‘vluchtelingen’ het resultaat zijn geweest van administratieve trucs van plaatselijke functionarissen met als doel zelfverrijking, al is ook dit volgens Boutroue nog niet met volledige zekerheid te stellen.

Corruptie

‘We zeggen niet dat er geen corruptie was’, aldus Boutroue, die eraan toevoegt dat van de meeste niet-bestaande vluchtelingen is vastgesteld dat zij het gevolg waren van bijvoorbeeld dubbeltellingen tijdens de aankomst van ‘echte’ vluchtelingen, en van ‘echte’ vluchtelingen die inmiddels weer naar hun eigen land zijn teruggekeerd. Een rapport met meer details verschijnt ‘in de komende dagen’.

Met het geactualiseerde aantal van 1,1 miljoen is Oeganda nog steeds het Afrikaanse land met de meeste vluchtelingen binnen zijn grenzen. Oeganda’s inwonertal bedraagt naar schatting bijna 40 miljoen. Behalve uit Zuid-Soedan komen er veel vluchtelingen uit Congo, een ander buurland van Oeganda. In delen van Congo vindt al jaren geweld plaats.

Tot de hertelling werd besloten nadat VN-medewerkers in Oeganda begin dit jaar melding hadden gemaakt van suspecte verhalen. Zo had het VN-voedselprogramma WFP te maken met wel erg hoge rekeningen voor de levering van water aan vluchtelingen. De VN, die veel van de hulpverlening verzorgen, eisten nauwkeuriger cijfers van de Oegandese overheid. De VN verlaten zich mede op deze statistieken voor actuele aantallen vluchtelingen. Westerse donorlanden, die graag Oeganda blijven aanprijzen als voorbeeld van ‘opvang in de regio’, dreigden hun bijdragen te verlagen.

Vingerafdrukken

In de voorbije acht maanden is van 1,1 miljoen vluchtelingen het bestaan geverifieerd door biometrische registratie, zoals het afnemen van vingerafdrukken. Dat werd gedaan op meer dan 65 locaties in Oeganda. Er waren ruim vierhonderd medewerkers bij betrokken van UNHCR en van het kantoor van de Oegandese premier, dat namens de regering van president Yoweri Museveni de vluchtelingenopvang coördineert. Vier functionarissen van dit Office of the Prime Minister, het OPM, werden in februari al geschorst. De vier zouden vluchtelingenaantallen hebben verzonnen en noodhulp hebben verduisterd.

Het OPM was in 2012 al eens het middelpunt van een schandaal waarbij meer dan 10 miljoen euro aan Europees donorgeld werd verduisterd dat bedoeld was voor de wederopbouw van het voormalige conflictgebied Noord-Oeganda. Er zat geen geld bij van Nederland, dat andersoortige steun verschaft. Nederland stelde recentelijk ook geld beschikbaar voor de vluchtelingenopvang in Oeganda. Dit geld liep niet via de lokale overheid maar via Nederlandse en internationale instanties. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.