Odysseus op een gure, kale dijk

Gezelschap Wederzijds speelt Een Odyssee, naar Homerus, op locatie. ‘Het is tijd dat jeugdtheater de ruimte krijgt.’..

den helder ‘Ik hoop dat het vandaag gaat regenen’, zegt regisseur Ad de Bont van Jeugdtheatergezelschap Wederzijds, terwijl zijn pet bijna van zijn hoofd waait. Hij staat op het brede asfalt van de dijk bij Den Helder. Op steenworp afstand ligt Texel, verder is er niets dan zee. De Bont wijst op een actrice die met een pluizige bult op haar wang en fladderende jurk voorbij rent. ‘We moeten weten hoe de zendmicrofoons zich gedragen als ze nat zijn – en de kostuums niet te vergeten. Met een fikse bui speel je de tweede helft in een natte dweil. Mocht het gaan regenen, dan moeten de acteurs daar op inspelen. Zo proberen we het onbeheersbare met het beheersbare te verenigen.’

Op deze gure, maar prachtige plek gaat morgen de muziektheatervoorstelling Een Odyssee van Wederzijds in première, geregisseerd en bewerkt door Ad de Bont. Acht acteurs spelen en zingen het verhaal van de Griekse held die er na de Trojaanse oorlog tien jaar over deed om thuis te komen, om daar te ontdekken dat zijn vrouw al bijna met een ander was getrouwd. Het publiek beziet het spektakel vanaf een overdekte tribune.

Een toevallige voorbijganger staart met open mond naar een acteur die in een kinderrolstoel knerpend pirouettes draait. Het ziet er dan ook bizar uit, op die kale dijk. Maar behalve grappig is het nodig, aldus De Bont: ‘Met wielen kunnen de acteurs zich sneller verplaatsen, waardoor ze van verder weg – mooi afgetekend tegen het licht – kunnen opkomen. Het zijn manieren om niet in deze wijdsheid te verdrinken. Bovendien hebben we de muziek. De dialogen worden afgewisseld door composities van Guus Ponsioen, uitgevoerd door twee muzikanten. De liederen zijn de wanden van het stuk.’

Wederzijds is het oudste jeugdtheatergezelschap van het land, het werd opgericht in 1971. Het is bovendien een van de weinige groepen die het al jaren klaarspeelt om ‘doelgroeptheater’ en ‘educatief theater’ tóch kunst te laten zijn. Er is geen gezelschap dat zo goed met scholen en schoolvoorstellingen om kan gaan als Wederzijds. Dat komt door nuchterheid in combinatie met een scherp oog voor alles wat bijzonder is.

Een Odyssee is de laatste Wederzijdsvoorstelling in zijn huidige vorm. Vanaf volgend seizoen fuseert de groep met jeugdtheatergezelschap Huis aan de Amstel. Het is de bedoeling dat het grotere gezelschap ook grotere voorstellingen kan produceren, iets wat nu maar heel af en toe mogelijk is. De Bont zegt dat er ook daadwerkelijk geld moet komen, want met een ‘kostenneutraal’ budget gaat het niet lukken.

Het is tijd, vindt hij, dat jeugdtheater de ruimte krijgt die het verdient. ‘Zoiets als de Romeinse Tragedies van Toneelgroep Amsterdam die zes uur achter elkaar worden gespeeld, zouden wij ook willen doen. Wij willen ook een week de Stadsschouwburg claimen.’

Een Odyssee is een relatief grote productie voor Wederzijds en De Bont is blij dat hij met een ‘avontuur’ mag eindigen. ‘Voor mij is dit een verhaal over helden die ook heel gewone mensen zijn. Mensen die altijd hun best zijn blijven doen en naar elkaar verlangen. Dat komt ook sterk naar voren in het einde dat ik heb herschreven.

In de oorspronkelijke versie moet Odysseus eerst de honderd vrijers doden, maar ik wilde geen bloedbad. Mijn Odyssee eindigt met een epiloog vijfendertig jaar nadat Odysseus is teruggekomen. Penelope voelt dat ze gaat sterven en neemt afscheid van Odysseus. Dit keer voor altijd. Mijn vriend en theaterpartner is afgelopen jaar overleden, dus ik voel dat verdriet en verlangen heel sterk. Het is een liefdevol einde, ik hoop dat je er als publiek de schoonheid en de pijn van het leven in ziet.’

De Bont draait zich naar de acteurs die ongedurig staan te wachten. ‘Nog een keertje!’ roept hij en kijkt grijnzend Hermes na, die op een racefiets in de verte verdwijnt. Dan roept hij: ‘En je best doen hoor, want als er iemand straks voor schut staat, zijn jullie het.’ Gejoel in de zendmicrofoons.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden