Ode van een schatbewaarder

De Nederlandse natuur dringt zich soms in vreemde gedaanten op aan fotograaf Martijn de Jonge. Vette groene vliegen krioelen tegen het raam van zijn Amsterdamse etage - gevolg van een laat ontdekt menselijk sterfgeval een verdieping hoger....

Een Schotse hooglander ligt te ontbinden op de Veluwe. Zwarte maden ontfermen zich over de snuit, wilde zwijnen doen zich tegoed aan de ingewanden. Het afbraakproces wordt in opdracht van Natuurmonumenten nauwlettend bestudeerd door een student diermanagement.

De natuur heeft de geciviliseerde mens heel wat walgelijks te bieden en De Jonge fotografeert dat met een wonderlijk esthetisch gevoel. Sinds vijftien jaar is hij natuurfotograaf, voor vak- en verenigingsbladen over flora en fauna, maar ook voor dagbladen als de Volkskrant. Het beste uit zijn loopbaan tot nu toe heeft hij gebundeld in het zwartwitboek Buiten Beeld, Natuur in Nederland. Hij heeft de foto's voorzien van verklarende anekdotes over de totstandkoming en andere verhaaltjes, zoals dat over de groene vliegen op zijn raam.

Net als de verhaaltjes wekken De Jonges foto's van de Nederlandse natuur bij de toeschouwer hoop, vrees en treurnis. Er zijn volop beelden van dieren die het slachtoffer zijn geworden van menselijke activiteiten en gedragingen. Een eidereend die bij eb verstrikt is geraakt in een visnet op de Wadden en bij vloed de verdrinkingsdood vond. Paddenparen bij Bloemendaal die tijdens de trek - ontroerend detail: mannetje gezeten op het vrouwtje - door auto's zijn platgereden. Een aalscholver die met de hals beklemd is geraakt in een steiger, en daardoor is gestikt.

Hoop biedt De Jonge met zijn foto's van zeldzame dieren. Een vale gier, van ruim een meter groot, boven Ransdorp bij Amsterdam. Een forse zeearend langs de Lek, schitterend vastgelegd op het moment dat hij wordt aangevallen door een veel kleinere zwarte kraai. Een veelvuldig op het wateroppervlak surfende dolfijn bij de Zeeuwse Brouwersdam. De herintroductie (door Staatsbosbeheer) van de zilveren maan, een dagvlindersoort die ooit vanzelf leefde in de graslanden langs de rivieren.

Helemaal hopeloos is het niet met het Nederlandse wildlife, maar gezien de snelheid waarmee vinex en bedrijfsleven uitdijen, moeten we niet te veel illusies koesteren. Dat is toch vooral de gedachte die beklijft bij het bekijken van De Jonges boek.

Ongerepte natuur is in Nederland niet te vinden, en de fotograaf doet geen pogingen dat te verbloemen. Hij biedt geen valse romantiek, maar brengt met de camera een ode aan het wild dat zich tegen de verdrukking in staande weet te houden.

De moderne samenleving is op De Jonges foto's altijd vlakbij. Een ringslang kronkelt door het riet bij Diemen, terwijl de intercity voorbij raast. Voordat een bever wordt uitgezet langs de Rijn, worden zijn tanden gepoetst door een bioloog. Aalscholvers poseren op de landingslichten bij Schiphol. Vleermuizen overwinteren achter gaas in een bunker, alsof ze op de barbecue liggen te roosteren. En, treurig beeld van menselijke regelzucht, het vosje in de Zuid-Hollandse duinen draagt oormerken, naar voorbeeld van het rundvee.

Met zijn liefdevolle beschrijvingen van het Nederlandse landschap en zijn oog voor de dieren die daar weten te overleven, betoont De Jonge zich een schatbewaarder van Jac. P. Thijsses erfgoed. Het is hooguit te wijten aan het te dunne papier waarop Buiten Beeld is gedrukt dat het geen 21ste-eeuws equivalent van Thijsses Verkade-albums is geworden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden