Occupy Leonardo

Volgens...

Mag je het ene schilderij vernietigen om een ander te vinden? Een muurschildering van Giorgio Vasari in Florence uit 1563 loopt gevaar, nu er misschien een beroemd, verloren gewaand werk van Leonardo da Vinci onder blijkt te zitten.


De kunstwereld heeft een rel. Nou wordt het leuk. Want rellen, dat doen ze buiten de kunst, waar het om echte mensenlevens gaat. Hoewel je natuurlijk kunt verdedigen dat schilderijen belangrijker zijn dan mensen, omdat ze doorgaans langer bestaan en meer invloed kunnen hebben bovendien. Maar die opvatting is omstreden.


Leonardo's Slag bij Anghiari uit 1503 bestaat misschien nog. Heel misschien, maar genoeg 'misschien' om het zeker te willen weten, dacht onderzoeker Maurizio Seracini, die trouwens figureert in Dan Browns The Da Vinci Code. Al 36 jaar gelooft hij dat het verondersteld beste schilderij van Leonardo er nog is, op een verborgen muur in Palazzo Vecchio. De rechten voor de film zijn vast al verkocht. In elk geval kreeg hij National Geographic mee, die de zoektocht documenteert en meebetaalt, en verrassender, hij overtuigde ook de burgemeester van Florence.


Dus werden er deze week twee gaten geboord in de Vasari om met een minicamera te speuren naar het achterliggende mysterie. Nou zijn twee gaten van 4 millimeter nog geen Occupy Leonardo waard, toch loopt de hitte inmiddels op. Want áls er door die gaten een schildering wordt ontdekt, dan gaan ze natuurlijk niet zeggen, laat maar zitten met die Leonardo. Dan zeggen de onderzoekers, de ambitieuze burgemeester, de betalende National Geographic en Dan Brownlezers wereldwijd maar één ding: Tear down this wall!


Zeker driehonderd kunsthistorici tekenden al een petitie om burgemeester Matteo Renzi te vragen de onderzoekers tegen te houden. Onder hen conservatoren van de National Gallery in Londen en het Metropolitan Museum in New York. Dit is kunstgeschiedenis als pr, zeggen ze. Misschien zou Italië de aandacht moeten richten op het herstellen van erfgoed - zeg Pompeii - in plaats van het vernietigen ervan. Alleen met héél kinderachtige Dan Brown-fantasieën valt dit te rechtvaardigen, roepen ze. En, sterker, die hele Leonardo zat op een muur aan de overkant. Eerst leren zoeken, dan boren aub.


Twee puntjes maken dit een potentiële battle to remember. 1: Dit is restauratie-ethiek in de eredivisie: een heel schilderij opofferen voor een schilderij dat al in 1563 hoogstwaarschijnlijk niet meer bestond, omdat Leonardo's verftechniek zo slecht was dat het van de muur droop voordat het af was. Voorstanders zeggen, Leonardo gaat voor Vasari, die bovendien best heel kan blijven met de techniek van tegenwoordig, dan verplaatsen we 'm gewoon dertig meter, naar het museum de Uffizi. Rembrandt versus Flinck, 2003: een portret van Govert Flinck werd weggepoetst om een zelfportret van Rembrandt zichtbaar te maken. Tegenstanders zeggen: een kunstwerk na 550 jaar uit zijn context halen is ook een vorm van vernietiging, bovendien een linke operatie.


2: Wat als we over honderd jaar Vasari een belangrijker kunstenaar vinden dan Leonardo? Hahaha, zeggen voorstanders, goeie grap. Rembrandt versus Nicolaes Berchem, zuchten tegenstanders. Nicolaes wie? In de 18de eeuw was een Berchem twee keer zo veel waard als een Rembrandt. Rembrandt was geen populaire schilder in de 18de eeuw. Hahaha. Nee echt.


De mens is grillig, dus laat kunst nou maar gewoon bestaan.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden