Occupy-actie Ter Apel: we blijven desnoods hier tot we sterven

Achttien uitgeprocedeerde Somalische dakloze vluchtelingen bivakkeren sinds maandagavond in een tentenkamp voor het aanmeldcentrum Ter Apel. Ze gaan pas weg als ze structurele opvang of een verblijfsvergunning hebben.

AMSTERDAM - De vluchtelingen zeggen niet terug te kunnen naar eigen land en protesteren met hun 'Occupy Ter Apel'-actie tegen 'de schending van hun mensenrechten', aldus woordvoerder Mohamed Hared Qasim, die vijf jaar geleden uit Zuid-Somalië is gevlucht.


Tijdelijke opvang in Ter Apel tot de jaarwisseling wijzen de Somalische Occupy'ers van de hand. Een warm bed klinkt verleidelijk, maar in januari staan ze weer op straat. En zijn ze opnieuw gedwongen te zwerven van hot naar her, zonder uitzicht op werk en een dak boven hun hoofd.


'Ik ben doodmoe, nacht na nacht slapen in een treinstation. Niemand praat tegen je. Dat is geen leven. We blijven hier tot er een echte oplossing is, of tot we sterven', zegt Hared Qasim.


Eind november protesteerde een andere groep uitgeprocedeerde Somaliërs, eveneens met een tentenkamp, bij Ter Apel. Het vorige kamp werd na een week ontruimd, de Somaliërs werden overgebracht naar de vreemdelingenbewaring in Rotterdam. De Groningse rechtbank oordeelde echter dat de vreemdelingendetentie onrechtmatig was, omdat de groep geen 'concreet zicht op uitzetting' had.


De Somaliërs kregen elk een schadevergoeding van 1.280 euro en werden ondergebracht in de buurt van Vught. Van de IND, die in beroep is gegaan tegen de uitspraak van de rechter, mogen ze daar tot maart blijven. Dan worden ze opnieuw gesommeerd te vertrekken.


Vluchtelingenorganisaties als Steunpunt Illegalen, Vluchtelingenwerk en Inlia zeggen dat uitgeprocedeerde Somalische vluchtelingen onuitzetbaar zijn. Inlia-directeur John van Tilborg: 'Zelfs als ze vrijwillig teruggaan, lukt het hun niet.' Hij verwijst naar twee Somaliërs die het leven op de Hollandse straat zo spuugzat waren, dat ze in oktober vrijwillig via Nairobi (Kenia) naar Mogadishu vlogen.


'Daar werd iedereen, inclusief de piloot, aangehouden en teruggestuurd naar Nairobi. De twee werden gevangen gezet en met behulp van Nederlandse autoriteiten weer naar Nederland getransporteerd.'


Van Tilborg schat het aantal Somaliërs zonder voorzieningen in Nederland op zevenhonderd. Het is een problematische groep, die veelal via Griekenland Europa is binnengekomen. 'Ze kunnen niet naar Griekenland worden teruggestuurd. Volgens het Europese Hof is dat het enige EU-lid dat de mensenrechten van asielzoekers onvoldoende waarborgt.'


In Nederland voelt niemand zich verantwoordelijk voor hen, zegt Van Tilborg. Het Rijk vangt ze niet op, gemeenten zijn steeds minder bereidwillig. 'Het is bijna onmogelijk vervangende opvang te regelen. Ze zijn aangewezen op de barmhartigheid van de Somalische gemeenschap. Maar daar is de opvangcapaciteit uitgeput.'


Dat ervaart ook Marianne Bathoorn, die in de buurt van Ter Apel woont. 'Wij burgers blijven maar opvangen, maar we kunnen het niet meer aan.' Ze nam drie jaar geleden een Somalische pleegzoon in huis. 'Er komen er steeds meer. Mijn moeder heeft er ook een paar. Er kan niemand meer bij.'


Een IND-woordvoerder noemt de Occupy-actie 'niet de manier om uit de impasse te komen'. Hij benadrukt dat de betogers onderdak is aangeboden en ontkent dat Somalische vluchtelingen niet terug kunnen.


'Weliswaar zijn delen van Somalië onveilig, maar als de IND vluchtelingen heeft afgewezen, kunnen ze in beginsel terug. Ze mogen een nieuwe asielaanvraag doen, maar hebben geen recht op opvang.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden