Obama vs. de banken

Gaat het bankwezen alsnog een hoge prijs betalen voor het veroorzaken van de kredietcrisis? De Amerikaanse president Barack Obama kondigde vorige week een ‘groot gevecht’ met de banken aan, juist op de dag dat zakenbank Goldman Sachs een exorbitante jaarwinst van bijna 10 miljard euro bekendmaakte....

Obama breekt daarmee met zijn eerdere neiging de bankwereld in bescherming te nemen tegen de volkswoede over hun riskante gedrag en de hoge bonussen. Op voorspraak van zijn minister van Financiën Timothy Geithner remde hij bijvoorbeeld vorig jaar nog voorstellen af om een maximum aan bonussen te stellen. Obama volgt nu de koers van Paul Volcker, de oud-voorzitter van de Amerikaanse centrale bank, die al langer vond dat het bankwezen harder moest worden aangepakt.

Doel van Obama is een einde te maken aan de situatie waarbij de belastingbetaler in feite door de banken wordt gegijzeld. De winst van riskante activiteiten is voor de banken, terwijl de burger moet opdraaien voor de kosten, wanneer een bank onderuit gaat. Om dat automatisme te doorbreken, wil Obama alle banken die spaargeld van burgers beheren, verbieden om voor eigen rekening en risico te handelen. Het einde aan die vaak lucratieve handel moet hun risicoprofiel omlaag brengen. Daarnaast wil hij grenzen stellen aan de omvang van banken door hun marktaandeel te begrenzen.

De maatregelen komen neer op een tweedeling in het bankwezen. Instellingen die spaargeld aantrekken, weten zich door de overheid beschermd, maar hun risicoprofiel en omvang moeten in ruil daarvoor wel bescheiden blijven. Zakenbanken die zonder spaargeld werken, kunnen min of meer hun gang gaan, maar hoeven ook niet op redding door de belastingbetaler te rekenen.

Voor deze nieuwe koers van Obama valt veel te zeggen. De internationale plannen kwamen tot dusver niet veel verder dan pleidooien voor hogere kapitaaleisen en beter toezicht. Nu lanceert Obama voorstellen die de structuur van banken raken. Dat de Verenigde Staten hier als eerste mee komen, vergroot de kans dat andere landen durven te volgen. Geen enkel ander land zou op dit vlak het voortouw hebben kunnen nemen uit vrees zichzelf uit de markt te prijzen. Hopelijk volgt Europa nu het Amerikaanse voorbeeld en durven ook hier regeringen initiatieven te nemen teneinde een sector die zijn oude praktijken al te snel heeft hervat alsnog onder controle te krijgen.

Natuurlijk zijn er kanttekeningen bij Obama’s plan te maken. Zo blijft de vraag of een overheid het zich straks wel kan permitteren een grote zakenbank te laten omvallen – de ondergang van Lehman Brothers, dat zonder spaargeld werkte, suggereert van niet. Ook is het voornemen om banken in de toekomst in omvang te beperken sympathiek, maar dat doet weinig af aan het probleem van instellingen die nu al te groot zijn om failliet te laten gaan.

Niettemin moet het plan van Obama positief worden beoordeeld. Hij durft de fundamenten van het bankwezen aan te pakken en zet daarmee een aanval in waar anderen tot dusverre voor teruggeschrokken.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden