Obama verkondigt alvast dat 'fiscal cliff' pijn doet

Vanaf vrijdag, kort na middernacht kan Washington zijn rekeningen niet meer betalen. Een reeks gedwongen, willekeurige bezuinigingen treedt dan in werking. 'Het zal pijn doen', waarschuwde president Obama dinsdag bij een bezoek aan een scheepswerf in de staat Virginia.

NEW YORK - In de staat New Jersey wordt gewaarschuwd voor een 'financiële orkaan'; de overheidshulp om de schade van de orkaan Sandy op te ruimen staat op de tocht. In Virginia dreigt de scheepsbouw een klap te krijgen; Defensie moet inleveren, wat de bouw van vliegdekschepen vertraagt en arbeidsplaatsen kost.


Het doen van concrete voorspellingen is in dit geval hachelijk, toch wordt overal in de VS bericht over de lokale impact van het nachtmerriescenario. Scholen zouden dicht moeten. Medisch onderzoek zou worden stopgezet. Banen in de energiebranche staan op de tocht. Nationale parken kunnen misschien niet open.


De gevolgen van de nieuwste Amerikaanse begrotingscrisis zijn hoe dan ook ingrijpend. Met zijn optredens in regio's die vanaf eind deze week hard geraakt zullen worden, wil Obama dit alvast onderstrepen.


Zijn dreigende toespraken worden gezien als een 'verdeel en heers'-strategie. Door zijn macht en bekendheid aan te wenden, wijst hij op de serieuze consequenties van de politieke impasse. Ondubbelzinnig legt hij de schuld bij de dwarsliggende Republikeinen uit regio's die naar verwachting zullen lijden. De conservatieven worden door het publiek inderdaad als de hoofdschuldigen gezien, blijkt uit opiniepeilingen.


Het lijkt een herhaling van zetten. Opnieuw nadert de 'fiscal cliff' (begrotingsafgrond), net als eind vorig jaar. Nog steeds weten de Democratische president en de Republikeinen in het Congres geen eenduidig antwoord te vinden op de vraag wat te doen aan het begrotingstekort en de staatschuld.


Over een bescheiden belastingverhoging werden de partijen het in januari wel eens. Over bezuinigingen niet. Deze patstelling krijgt nu reële consequenties. De politici bouwden in 2011 de zogeheten sequester in: een draconisch mechanisme om zichzelf te dwingen tot een aanvaardbare begroting te komen. Zou ze dat niet lukken, dan volgen vanzelf radicale bezuinigingen op defensie, de zorg, het onderwijs en andere kostenposten.


De dreiging heeft geen effect gehad. Nog altijd eisen de conservatieven meer bezuinigingen, wat de president blijft weigeren. Zo krijgt de burger een 'gekozen crisis' voor de kiezen, zoals waarnemers zeggen. Terwijl de economie net uit de recessie is gekropen, lijkt het er op dat hierdoor duizenden banen verloren gaan.


De kans bestaat dat er vóór vrijdag overeenstemming wordt bereikt, maar groot is die kans niet. Bezuinigen is voor de Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden een geloofsartikel geworden. Met name een aantal jongere, zeer rechtse leden houdt voet bij stuk. Ze werden gekozen met de belofte om drastisch te snijden in de federale begroting. Afwijken van die belofte zou verraad zijn. Obama doet in hun ogen ook geen toenaderingspogingen. Hij zou slechts de lasten willen verzwaren.


Dat spreekt het Witte Huis tegen. De president heeft wel degelijk serieuze voorstellen gedaan om de overheidsuitgaven aan banden te leggen en het belastingstelsel te hervormen. Die gaan alleen minder ver dan de conservatieve wensen. De Republikeinen hekelen Obama's openbare waarschuwingen als een 'show' en 'bangmakerij'. 'Dit is geen moment voor politiek theater', gromde het Californische congreslid Kevin McCarthy over Obama's optreden in Virginia.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden