Obama valt inlichtingendiensten aan

‘Onaanvaardbaar’, noemde president Obama dinsdagmiddag de fouten van zijn inlichtingendiensten. Die wisten genoeg om de mislukte bomaanslag op het vliegtuig naar Detroit te voorkomen, zei hij. Maar de aanwijzingen werden onvoldoende geanalyseerd.

Van onze correspondent Philippe Remarque

‘Ik zal dit niet tolereren’, zei de president boos. Obama was, net terug van vakantie in Hawaii, voor de camera’s getreden na een vergadering met zijn nationale veiligheidsteam. Hij zette veruit de zwaarste woorden tot nu toe in over de aanslag. Binnenskamers had hij ook nog het woord ‘screwup’ (blunder) gebezigd, zeiden zijn helpers. En hij kondigde aan dat geen vrijgelaten gevangenen uit Guantánamo meer teruggestuurd worden naar Jemen.

Dit stevige optreden had Obama politiek hard nodig. Want de mislukte aanslag doet zijn imago geen goed. Veel Amerikanen twijfelen traditioneel of de nationale veiligheid wel in goede handen is bij een Democraat. Als Obama ook maar de geringste indruk wekt niet hard op te treden, zeggen zijn conservatieve tegenstanders meteen dat hij het volk niet voldoende tegen het terrorisme beschermt.

De vaste criticus, ex-vicepresident Cheney, is ook nu van de partij. Obama ‘doet alsof we niet in oorlog zijn’, zei hij. Het Witte Huis protesteerde. John Brennan, Obama’s terrorismecoördinator, zei dat hij onder vijf regeringen had gediend, en dat Obama minstens zo hard zijn best doet het land veilig te houden als de anderen.

Onder Obama is het aantal aanvallen met onbemande vliegtuigjes op Al Qaida-kopstukken enorm toegenomen. Ook heeft de president de troepensterkte in Afghanistan verdubbeld. De FBI heeft een aantal terroristische complotten op eigen bodem opgerold.

Maar Obama probeert tevens de oorlogsretoriek en harde methoden van zijn voorganger terug te draaien. Daarom heeft hij de sluiting van Guantánamo aangekondigd en een onderzoek ingesteld naar wandaden van de CIA. Het brein achter 9-11 zal in een gewone rechtbank worden berecht.

Obama zet deze stappen voorzichtig, maar ze maken hem toch kwetsbaar voor aanvallen van rechts. De eigen veiligheid en de strijd tegen Amerika’s vijanden is nu eenmaal een emotionele kwestie. De meeste Amerikanen willen Guantánamo openhouden.

De eerste twee weken na de kerstaanslag hebben Obama en zijn regering wat onzeker opgetreden. Eerst was daar de minister van Binnenlandse Veiligheid met haar – snel weer ingetrokken – reactie: ‘Het systeem heeft gewerkt’. Daarna was er Obama’s nu achterhaalde vaststelling dat het de daad van een eenling was. Het hielp de beeldregie niet dat hij op vakantie was in Hawaii en zich vertoonde met golfclub en ijsjes.

Abdulmutallab is bovendien na een etmaal verhoor aan justitie uitgeleverd. Hij kreeg advocaten en het recht om te zwijgen, wat hij prompt deed. Woensdag werd hij in staat van beschuldiging gesteld, onder andere wegens poging tot moord en een poging een massavernietigingswapen in te zetten.

Conservatieven stellen dat hij als een vijandelijke strijder zonder rechten had moeten worden aangepakt. Sarah Palin, heldin van rechts: ‘De terroristische bedreiging vereist een opperbevelhebber, geen professor in de rechten.’

De professor schuift op. Zondag zei terrorismecoördinator Brennan nog dat het terugsturen van ex-Guantánamo-gevangenen naar Jemen door zou gaan. Twee dagen later kondigde Obama aan dat hij dat had stopgezet.

De sluiting van Guantánamo gaat door, verzekerde hij. Maar iedereen beseft dat de president zich geen suggesties van zwakte meer kan veroorloven. Die sluiting kan nog lang op zich laten wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden