Obama stuurt Amerikaanse commando's naar Syrië

De Verenigde Staten gaan in Syrië commando's inzetten in de strijd tegen Islamitische Staat. Dat heeft het Witte Huis vrijdag bekendgemaakt. Daardoor zijn er straks  Russische, Iraanse en Amerikaanse militairen actief op het Syrische slagveld, met verschillende doelen.

Een IS-strijder paradeert door de straten van Raqqa. Beeld reuters

Dezelfde drie landen, plus Saoedi-Arabië en de Europese Unie, probeerden gisteren in Wenen een akkoord te bereiken over een toekomst van Syrië zonder president Assad. Concrete resoluties leverde het overleg niet op, wel de belofte van betrokken partijen dat zij de dialoog volgende week voortzetten en hopen op een uiteindelijk vredesproces onder leiding van de VN. Dat de bekendmaking over het sturen van de commando's samenvalt met de top over Syrië, berust volgens de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry op toeval.

De 'maximaal vijftig' commando's die door het Witte Huis werden aangekondigd moeten Koerdische en Arabische opstandelingen gaan 'trainen, adviseren en assisteren' bij de gevechten met IS. 'We zijn niet van plan om te verzeilen in grootschalige lange-termijn gevechtsoperaties', zei Josh Earnest, de persman van het Witte Huis vrijdag. Ook zullen de commando's grondtroepen in de 'nabije toekomst' niet vergellen tijdens gevechtsmissies, aldus een hooggeplaatste bron binnen het Amerikaanse leger

Volgens Earnest is het een 'intensivering' van de bestaande Amerikaanse strategie om het lokale verzet te helpen. Eerder probeerde Obama dat met de training van een compleet nieuw opstandelingenleger, maar dat mislukte. De Amerikanen voeren met coalitiepartners wel luchtaanvallen uit, en leveren wapens aan de rebellen.

Dubbele ommezwaai

De VS accepteren Iran aan de onderhandelingstafel en ze overwegen de inzet van grondtroepen in Syrië. Het is een dubbele ommezwaai in Obama's politiek.

Stap achteruit voor Obama

Toch is het een stap achteruit voor Obama, die Amerikaanse troepen juist zo veel mogelijk uit de gevarenzones van het Midden-Oosten wil terugtrekken. Ook in Irak en Afghanistan heeft hij daarvan moeten terugkomen.

Na terugtrekking van de laatste reguliere gevechtstroepen uit Irak in 2011 stuurde Obama daar vorig jaar 'een klein aantal' van 300 commando's heen om Iraakse troepen te trainen, adviseren en assisteren. Inmiddels zijn in Irak 3.500 Amerikaanse adviseurs aanwezig. Vorige week sneuvelde een van hen bij de bevrijding van zeventig gijzelaars uit een IS-gevangenis.

Zowel bij succes (kijk, de aanpak helpt, we hebben er meer nodig) als bij gebrek daaraan (kijk, de aanpak helpt niet, we hebben er meer nodig) zal er militaire druk zijn om ook naar Syrië meer commando's te sturen. Earnest wilde daarover niet speculeren. Hij ontkende dat de vijftig een druppel op een gloeiende plaat zijn, en noemde hen een 'vermenigvuldiger' van lokale krachten.

Volgens Earnest is er slechts 'een kleine kans' dat de Amerikaanse militairen in conflict zullen raken met Russen, omdat de Amerikanen in het oosten en de Russen vooral in het westen van het land zitten. Er is wel overleg geweest om de troepen uit elkaar te houden.

Een Koerdische strijder nabij Raqqa, de door IS uitgeroepen hoofdstad van het kalifaat. Beeld AFP

'Geen makkelijke ontmoeting'

Bij de onderhandelingen in Wenen kwam de opmerkelijkste suggestie van Iran, dat voorstelde het lot van Assad na een overgangsperiode van zes maanden te laten beslissen door verkiezingen. Dat is op papier een behoorlijke koerswijziging van Teheran, maar Assads tegenstanders deden het af als een truc om hem aan de macht te houden. Ruim de helft van de bevolking is ontheemd en in rebellengebied is een stembusgang onmogelijk, waardoor de Syrische leider de verkiezingen vrijwel zeker zou winnen. In 2014 hield Assad ook al eens een volksraadpleging over zijn positie, in vergelijkbare omstandigheden. Hij won die toen met 89 procent van de stemmen.

Maar de VS zijn naarstig op zoek naar een startpunt voor constructieve dialoog, en Iran heeft deze week al vaker aangegeven dat Assad niet 'eeuwig' hoeft te blijven. Als Iran bereid blijkt concrete mechanismen voor het vertrek van Assad te bespreken, kan dat aanleiding zijn voor verder overleg.

In Syrië zelf houden vrijwel alle rebellen en oppositiegroepen vol dat Assad moet opstappen vóórdat er enige vorm van overgangsregering plaats kan vinden. Zij werden verder in die opvatting gesterkt door een barrage raketten die door het regime werd afgevuurd op een markt nabij Damascus, terwijl de gesprekken in Wenen plaatsvonden. Daarbij stierven zeker 61 Syriërs, volgens lokale reddingswerkers voornamelijk burgers. Meer dan honderd anderen raakten gewond.

'Dit was geen makkelijke ontmoeting,' verklaarde EU-buitenlandchef Frederica Mogherini na afloop van het overleg voor de camera's, zichtbaar vermoeid. 'Maar ik geloof dat er wat raakvlak is waarop we kunnen voortbouwen.' Volgende week staat een nieuwe ronde gesprekken gepland. De precieze deelnemers zijn nog onbekend.

Een vermoeide Mogherini. Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.