'Obama's belofte van 3,6 miljoen banen is gebaseerd op fantasie'

Robert Barro..

Van onze verslaggever Ayolt de Groot

AMSTERDAM ‘Lukraak smijten met geld.’ Dat is volgens Robert Barro (64) waar Barack Obama’s 787 miljard dollar tellende herstelplan op neerkomt.

De beroemde Amerikaanse hoogleraar economie aan de Harvard universiteit behoort tot de voornaamste tegenstanders van het stimuleringspakket, dat dit weekend door het Congres werd goedgekeurd. Als een kemphaan staat hij tegenover Paul Krugman, de Nobelprijswinnende econoom en spreekbuis van de voorstanders. Wat Obama afgelopen zaterdag een ‘mijlpaal op weg naar herstel’ noemde, is volgens Barro ‘geldverspilling’ en een ‘plan dat niets doet om de economische situatie te verbeteren.’

Zijn oordeel baseert hij naar eigen zeggen op harde data. Want waar de kredietcrisis voor sommigen reden is om de economische lessen van het verleden vaarwel te zeggen, houdt Barro, vermaard om zijn werk op het gebied van economische groei, vast aan zijn onderzoeksresultaten.

Vraag hem naar de toekomst en hij verwijst naar het verleden. De situatie in de VS over twee à drie jaar? ‘De kans op een depressie, een krimp van de economie met minimaal 10 procent, is één op vijf’, antwoordt hij, verwijzend naar zijn onderzoek naar financiële crises over een periode van meer dan honderd jaar. ‘De kans dat het bij een zware recessie blijft, is met 80 procent veel groter. In dat geval zullen de Democraten concluderen dat hun reddingsplan heeft gewerkt; komt er een depressie, dan zullen ze zeggen dat ze toch méér hadden moeten uitgeven.’

Wat is er mis met Obama’s plan?

‘Het is niet gericht op het verhogen van de productiviteit, op het creëren van de juiste prikkels voor bedrijven om meer te investeren, en voor mensen om meer te werken.’

Obama zegt dat zijn plan 3,6 miljoen banen zal creëren.

‘Dat getal is bedacht. Het is een fantasie, gebaseerd op de theorie van Keynes, een boek uit 1936. Geavanceerder dan dat is het niet.

‘Het beste praktijkvoorbeeld van keynesiaans overheidsbeleid dat we hebben zijn de Amerikaanse defensie-uitgaven tijdens de Tweede Wereldoorlog. Van 1943 op 1944 stegen die met 540 miljard dollar (in huidige prijzen, red.). In diezelfde periode steeg het bruto binnenlands product met 430 miljard dollar. De multiplier was dus 0,8 (430/540, red.). Dat betekent dat overheidsuitgaven niet ‘gratis’ zijn, zoals de regering-Obama veronderstelt, maar dat ze ten koste gaan van private bestedingen en investeringen.’

De Tweede Wereldoorlog maakte toch een einde aan de Grote Depressie?

‘Dat wordt vaak gedacht. Maar in feite werd de bodem van de Grote Depressie al in 1933 bereikt, toen de werkloosheid opliep tot 25 procent en de economie ten opzichte van 1929 met 29 procent was gekrompen. Ook de Grote Depressie werd veroorzaakt door een implosie van de financiële sector, en 1933 was het jaar waarin de problemen bij de banken nagenoeg achter de rug waren. Dát heeft de VS teruggebracht op het pad van groei. Dat het echte herstel nog lang duurde, is te wijten geweest aan slecht beleid van de centrale bank.’

Dus Obama moet alleen de banken redden, en niets doen voor de reële economie?

‘Vergeet niet dat de financiële sector een enorme invloed heeft op de reële economie. Het is een misverstand dat de maatregelen om de banken te redden alleen de rijken van Wall Street ten goede komen.

‘Behalve het ondersteunen van de financiële sector, zou het ook goed zijn maatregelen te nemen om huisuitzettingen te voorkomen. Terwijl je belastingverlagingen zou moeten doorvoeren die werkelijk effect hebben.’

De Republikeinen hebben 282 miljard dollar aan belastingverlagingen bedongen.

‘Ja, maar die hevelen alleen maar inkomen van de ene groep mensen over naar de andere. Ze creëren niet de prikkels om te investeren en te produceren.

‘Ik doe onderzoek naar de effectiviteit van belastingverlagingen en directe overheidsinvesteringen. Daaruit blijkt dat belastingverlagingen in het verleden veel beter hebben gewerkt om de economie te stimuleren. Voorbeelden zijn die van Kennedy en Johnson, in ’63 en ’64, die van Reagan, in de jaren tachtig. En ook, recenter, die van Bush.’

Paul Krugman is het op dat laatste punt zeer met u oneens.

‘Dat mag ik hopen. Als we het eens zouden zijn, dan zou ik mij ernstig zorgen maken.’

Sommige voorstanders zeggen: Bewijzen dat het plan wel of niet werkt zijn er niet. En iets doen is nu beter dan nietsdoen.

‘Onzin. De overheid kan de problemen ook verergeren. Ook Roosevelt heeft dingen gedaan waar de situatie slechter van werd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden