Obama maakt het zich niet gemakkelijk

Voor de aanhangers van Barack Obama in zowel de Verenigde Staten als daarbuiten was het de afgelopen weken soms even slikken....

Op het eerste gezicht is de teleurstelling begrijpelijk. Zowel op economisch terrein als op dat van het buitenlands beleid heeft Obama gekozen voor ervaring boven nieuw talent en hervormingsgezindheid.

De financieel-economische hoek wordt bemand door kandidaten die soms ook al functies vervulden onder president Clinton, zoals de ministers Timothy Geithner (Financiën), Bill Richardson (Handel) en economisch adviseur Lawrence Summers. Op buitenlands beleid treden mensen aan die ook onder McCain een goede kans op een regeringspost hadden gemaakt, zoals de zittende minister van Defensie Robert Gates, die op zijn post blijft, en veiligheidsadviseur generaal b.d. James Jones. De meest opzienbarende benoeming, hoewel geen echte verrassing meer, is uiteraard die van zijn voormalige rivale Hillary Clinton als minister van Buitenlandse Zaken. Een gebaar van verzoening dat niet zonder risico’s is.

Voor het hele team geldt dat Obama risico’s niet uit de weg is gegaan en er voor heeft willen waken zich te omringen met jaknikkers. In plaats daarvan zijn vrijwel alle nieuwe ministers en adviseurs sterke persoonlijkheden met opvattingen die lang niet altijd overeenkomen met de standpunten, zoals over Irak, die Obama tijdens zijn verkiezingscampagne huldigde. Door op deze manier zijn eigen tegenspraak te organiseren hoopt Obama zich te behoeden voor groepsdenken. Dat valt te prijzen, zolang de anderen accepteren dat de president, zoals Obama niet naliet te benadrukken, het laatste woord heeft.

Het zou voorbarig zijn nu reeds te concluderen dat van de beloofde verandering niets terechtkomt. Het gevaar dreigt dat Obama wordt afgerekend op basis van verwachtingen die vooral door zijn aanhangers tot irreële hoogte zijn opgeschroefd. Obama zelf zal zich ervan bewust zijn dat hij nooit had kunnen winnen, zonder de stem van de gematigde kiezer. Dat hoeft geen afbreuk te doen aan zijn streven naar verandering, in de zin van een breuk met acht jaar polarisatie en geharnast conservatisme onder Bush.

Gelet op de veelvuldige aanvallen op zijn vermeende gebrek aan ervaring, mag het niet verbazen dat Obama bij de samenstelling van zijn regering op safe speelt. Campagnevoeren is bovendien iets anders dan regeren. De continuïteit wint het dan bijna altijd van de verandering. De belangen van de VS in de wereld zullen na het aantreden van Obama niet meteen veranderen, wel de manier waarop de nieuwe president die wil nastreven. Obama bevestigde dit door bij de presentatie van zijn buitenlandteam te benadrukken dat zijn streven erop blijft gericht Amerika’s militaire macht in stand te houden, maar daarnaast een belangrijkere plaats te in te ruimen voor diplomatie en internationale samenwerking als instrumenten van buitenlands beleid. Meer soft power en minder hard power. Een meer dan welkome verandering.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden