Obama kan wederom niet om rassenkwestie heen

Als eerste zwarte president van de VS houdt Barack Obama zich het liefst verre van het vaak explosieve debat over huidskleur en etniciteit. Desondanks wordt hij er keer op keer ingetrokken; de afgelopen week opnieuw doordat een zwarte topambtenaar – ten onrechte – werd ontslagen vanwege vermeende discriminatie van blanken.

Obama zag zich gedwongen om donderdag te bellen met de benadeelde vrouw, nadat de betrokken minister al excuses had aangeboden. Intussen klonk van alle kanten kritiek op de gehaaste, eerste reactie. Zodra huidskleur ter sprake komt, reageert het Witte Huis van Obama hypergevoelig en ‘overspannen’, oordelen waarnemers.

Shirley Sherrod werkte bij het ministerie van Landbouw, totdat een conservatieve blogger een gedeelte van een oude video plaatste. In dit fragment zei Sherrod dat ze blanke boeren in de staat Georgia niet zo actief had bijgestaan als ze misschien wel had moeten doen. De conservatieve tv-omroep Fox pikte het verhaal op zonder het te controleren. De progressieve zwarte burgerrechtengroep NAACP veroordeelde Sherrod. Binnen een dag was zij haar baan kwijt.

Toen andere media het verhaal wel uitzochten, bleek dat de vader van Sherrod in 1965 door een blanke boer was vermoord, waarna de dader vrijuit ging. In de toespraak legde ze uit waarom het haar in het verleden – voordat ze aantrad bij Landbouw – soms zwaar viel om blanken onbevooroordeeld tegemoet te treden. Maar haar boodschap was dat kleur géén rol meer dient te spelen. Later kwamen de bewuste blanken aan het woord, die meldden dat Sherrod hun boerderij juist had gered; van discriminatie was geen sprake.

Minister Tom Vilsack zei sorry en bood Sherrod een nieuwe baan aan. Ook Fox en de NAACP boden excuses aan.

Racisme


De rel rond Sherrod kwam kort nadat de NAACP de rechtse Tea Party-beweging van racisme had beschuldigd, een verregaande beschuldiging in de politieke cultuur die nog altijd wordt geregeerd door correctheid. Het Witte Huis negeerde deze discussie. Eerder werd justitie onder Obama beschuldigd van selectieve gerechtigheid. Een aanklager had besloten om leden van de radicale groep Black Panthers niet te vervolgen vanwege intimidatie van kiezers, volgens rechtse critici omdat ze zwart zijn.

Een eerdere illustratie van het mijnenveld dat het etniciteit voor Obama vormt, was zijn bemoeienis met de arrestatie van de bekende geleerde Henry Louis Gates. Deze oudere vriend van de president werd vorige zomer opgepakt door een blanke politieagent, wat leidde tot een controverse in Boston. Obama deed er nonchalant enkele uitspraken over en zag zich prompt gedwongen om Gates en de agent uit te nodigen voor een ‘bier-top’ om de zaken bij te leggen.

Hoewel Obama zich als een trotse Afro-Amerikaan afficheert, en een boek over de betekenis van huidskleur schreef – Dromen van mijn vader – spreekt Michael Eric Dyson, socioloog aan de Georgetown University, van ‘een zelfopgelegd spreekverbod’. ‘We hebben een van de grote intellecten op het gebied van ras als president, en toch lijkt hij verlamd te zijn. De tragedie is dat we zijn leiderschap juist nodig hebben’ in de discussie over kleur, zei de socioloog Dyson, die werkt aan een boek over Obama en ras.

Shirley Sherrod, hier in een videostill uit een interview met CBS News (AP) Beeld AP
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.