Obama kan het nieuwe baken van de VS zijn

Amerikanen zijn diep verdeeld over de oorlog in Irak en snakken naar een nieuw geluid, een nieuwe leider die perspectief biedt en het volk verbroedert....

De Amerikaanse senator Barack Obama (45) moet nog veel obstakels overwinnen om de Democratische presidentskandidaat voor 2008 te worden. Hij is zo jong, onervaren en geen blanke, zeggen critici. ‘Obambi’ wordt hij al spottend genoemd.

Tegenstander Hillary Clinton heeft wel de ervaring, de sterrenstatus en het geld. De afgelopen jaren schoof de senator van New York op naar rechts. Sinds de jaren tachtig waait een conservatieve wind door Amerika en wie die trotseert, kan het schudden. Hillary’s grote voorbeeld is echtgenoot Bill die zo conservatief werd dat hij een flink deel van de Republikeinse agenda uitvoerde. Tot bezuinigingen op de bijstand aan toe.

Maar aan dat conservatisme zitten grenzen. In de campagne van 2008 moet je in het politieke centrum bivakkeren want steeds meer Amerikanen hebben de buik vol van George Bush, de conservatiefste president sinds Herbert Hoover. Zelfs Reagan en Nixon zijn verlichte progressieven vergeleken bij deze darling van de neo-conservatieven. De neocons hebben het presidentschap gekaapt. Cheney en Rove regeerden Washington met als slippendragers Rumsfeld, Rice en eigenlijk ook de superlakei Colin Powell.

De kiezers willen een ander geluid in 2008. Na alle verzinsels rond de Irak-oorlog willen ze weer een kandidaat die zuiver op de graat is. Zoals de de rechtschapen Carter een reactie was op de scandaleuze Nixon. Het Witte Huis moet weer een baken van licht worden in donkere tijden. Amerikanen snakken ernaar.

Niet zozeer de gepolitiseerde Hillary met haar machtige politieke- en geldmachine, maar Obama kan dat zijn. Hij ziet zichzelf als bruggenbrouwer tussen het conservatieve rode en het progressievere, blauwe Amerika. Hij is anders dan de oudere Amerikanen die nog vastzitten aan het conservatieve normen- en waardenpatroon van de jaren vijftig. Vindt ook dat de vrijdenkers van de jaren zestig en zeventig zijn doorgeslagen met hun counterculture die uiteindelijk is ontaard in een ongebreideld, plat consumentisme. Obama wil daar als late babyboomer bovenuit stijgen. Het goede van diverse Amerikaanse generaties in zich verenigen. Meer pragmatisch zijn. Zich richten op de echte problemen in de VS. Niet opereren vanuit ingegraven posities maar openstaan voor iedere constructieve opvatting. Conservatief of progressief telt bij hem niet.

Obama is minder een opportunist dan Hillary Clinton. Om vooral maar niet anti-patriottisch over te komen, steunde Hillary president Bush bij het begin van de Irakoorlog. Maar Obama durfde zich in 2003 wél duidelijk tegen de ‘illegale, onzinnige oorlog’ in Irak uit te spreken die zonder steun van de internationale wereld alleen maar ‘de vlammen in het Midden-Oosten zou doen oplaaien’. Die ‘veilige’ keuze van Hillary in 2003 voor Bush, in een tijd nog vol van groots patriottisme, kan Hillary lelijk opbreken bij de wat progressievere partijleden die traditiegetrouw hun stempel drukken op de voorverkiezingen.

Natuurlijk, Hillary Clinton is een politieke monument. Ze is een keiharde werker met een grote intelligentie. 51 procent van de Amerikanen is vrouw en vrouwen gaan wat meer naar de stembus dan mannen. Hillary is onmiskenbaar beter gaan speechen, heeft zelfvertrouwen gekregen. Maar ze mist het noodzakelijke televisiecharisma.

Obama beschikt daarentegen wel over een aanstekelijk charisma waarmee hij ook vrouwelijke kiezers kan verleiden. Zijn gezin appelleert aan het Kennedy-gezinsmodel. Hij biedt de Amerikaanse burgers voortdurend een kijkje in zijn ziel. Ze mogen zijn worsteling zien bij moeilijke standpunten. Waar hij komt, wordt hij door massa’s volgelingen bijkans onder de voet gelopen. Kennedy-achtige taferelen! Amerika schreeuwt om nieuw leiderschap.

In 2008 is de VS qua bevolkingssamenstelling nog multicultureler dan de verstedelijkte kuststaten en de industriële upper-midwest. Nu al kunnen de hispanics de balans in een belangrijke sleutelstaat als Ohio laten doorslaan in het voordeel van een Democraat. Obama is, zoals hij zelf zegt, met z’n ‘melkwitte’ moeder uit Kansas en z’n ‘pikzwarte’ vader uit Kenia het prototype van de melting pot -Amerikaan. Hij is de vleesgeworden moderne Amerikaan!

Hillary Clinton mag je nooit onderschatten. Zeker niet als ze gebruik maakt van de politieke diensten van Bill. Hillary heeft honderd procent naamsbekendheid, daar kan Obama niet aan tippen. In landelijke peilingen ligt ze ook voor.

Zelden maakte een kandidaat in zo’n korte tijd zoveel los onder de mensen als Obama. Als het verder bergafwaarts gaat in Irak, zal de roep om een nieuw geluid steeds harder klinken. Een stem die de ongekende polarisatie zal laten verstommen, die verbroedert en appelleert aan het Amerikaanse patriottisme. Voorlopig is dat vooral de stem van Obama.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden