Obama is verleden tijd, Israël vestigt hoop op Trump

Onvermoeibaar zette John Kerry zich in voor vrede tussen Israël en de Palestijnen. In zijn afscheidsrede klonk de frustratie over Trumps voorgenomen koers.

Theo Koelé
Netanyahu en Kerry tijdens een ontmoeting in Rome eerder dit jaar. Beeld epa
Netanyahu en Kerry tijdens een ontmoeting in Rome eerder dit jaar.Beeld epa

Voordat de scheidende Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry woensdag nog maar een woord had gesproken over het Palestijns-Israëlische conflict, noemde een Israëlische minister diens speech al een 'pathetische stap'. Meer nog dan president Barack Obama is Kerry al jaren de gebeten hond in Israëlische regeringskringen. Hij probeerde 'obsessief' en 'als een messias' vrede te stichten, schamperde een andere minister ooit.

Premier Benjamin Netanyahu besefte dat hij Kerry niet verder moest tergen. Hij greep woensdag, luttele uren voor de speech van de Amerikaan, persoonlijk in. Netanyahu hield een beslissing van de gemeente Jeruzalem tegen over de bouw van honderden huizen voor Joodse kolonisten in het Arabische deel van de stad al komt van uitstel waarschijnlijk geen afstel.

In zijn speech noemde Kerry de status van Jeruzalem het 'gevoeligste' onderwerp in de door hem vurig gewenste onderhandelingen tussen Israël en de Palestijnen. Israël ziet Jeruzalem als zijn 'eeuwige, ondeelbare hoofdstad'. De Palestijnen leggen ook een claim op Jeruzalem als hoofdstad van hun beoogde onafhankelijke staat.

'Jeruzalem als hoofdstad van twee staten' is volgens Kerry de enige uitweg. Hij somde nog andere 'principes' op die uiteindelijk moeten leiden tot een vredesregeling. Israël kan slechts bestaan binnen internationaal erkende grenzen; Palestijnse vluchtelingen moeten financieel worden gecompenseerd elders huisvesting vinden, zonder dat 'het karakter' van Israël wordt aangetast; de Arabische wereld moet worden betrokken bij een vredesregeling.

Kerry zei in feite weinig nieuws, maar de Israëlische regering was er allerminst gerust op. Zij kan voor voldongen feiten worden gesteld als de 'principes' van Kerry in een nieuwe VN-resolutie worden vervat. Een resolutie waarover de VS opnieuw geen veto zullen uitspreken als die nog in stemming komt voordat Donald Trump zijn intrek neemt in het Witte Huis.

Benjamin Netanyahu. Beeld ap
Benjamin Netanyahu.Beeld ap

Moedeloos

Tot woede van de Israëlische regering onthielden de VS zich vrijdag, voor het eerst in decennia, van stemming over een resolutie van de Veiligheidsraad die de bouw van nederzettingen scherp veroordeelde. Nederzettingen die, betoogde Kerry woensdag, zozeer zijn uitgedijd dat ze een Palestijnse staat letterlijk in de weg staan.

Frustratie over de mislukte pogingen van Kerry om Israël en de Palestijnen aan de onderhandelingstafel te krijgen, bracht president Obama ertoe om in zijn nadagen géén veto uit te spreken over de resolutie. Direct na zijn aantreden in 2013 pendelde Kerry onvermoeibaar heen en weer tussen de partijen. Om na negen maanden moedeloos vast te stellen dat ze niet tot vredesoverleg bereid waren.

Kerry heeft woensdag meer dan een uur lucht gegeven aan zijn frustratie. 'Hij is kennelijk tot de conclusie gekomen dat er niets meer te verliezen valt', schreef The New York Times. De minister legde een rechtstreeks verband tussen zijn toespraak en het aantreden van Donald Trump als opvolger van Obama. Trump staat op het punt 'om te breken met het verleden', zei Kerry. Trump is geenszins een tegenstander van nederzettingen. Hij heeft een ambassadeur in Israël voorgedragen die kolonisten financieel steunde en die niets liever wil dan zijn werk doen in Jeruzalem, in plaats van Tel Aviv.

John Kerry. Beeld reuters
John Kerry.Beeld reuters

Het staat haaks op alles wat Kerry voor ogen stond en daarom 'is het nu de tijd om stelling te nemen', zei hij tegen het einde van zijn speech.

Netanyahu liet prompt daarop weten dat de toespraak eenzijdig, want anti-Israël, was. Maar de stemming binnen zijn regeringsploeg laat zich het best omschrijven als: laten we nog even geduld hebben, dan zit onze vriend Trump in het Witte Huis. Zoals een minister zei: 'Wie is Obama? Hij is geschiedenis.' Dat laat onverlet dat zelfs mannetjesputter Trump niet bij machte is een VN-resolutie ongedaan te maken.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden