nieuwsMemoires Barack Obama

Obama in memoires: ‘Trump beloofde Amerikanen toverdrankje voor hun raciale angst’

Barack Obama omhelst zijn vrouw Michelle, naast hem zijn adviseur Valerie Jarrett, maart 2009. Beeld  Getty Images
Barack Obama omhelst zijn vrouw Michelle, naast hem zijn adviseur Valerie Jarrett, maart 2009.Beeld Getty Images

Barack Obama ziet een kaarsrechte lijn van zijn presidentschap naar de opkomst van Donald Trump. ‘Hij beloofde de miljoenen Amerikanen die waren opgeschrikt door een zwarte man in het Witte Huis een toverdrankje voor hun raciale angst.’ Dinsdag verschijnt het eerste deel van de memoires van de oud-president.

Jarenlang boetseerde en beitelde Barack Obama aan het kolossale, 768 pagina’s tellende eerste deel van zijn presidentiële memoires. Hij wil met A Promised Land, dat dinsdag uitkomt, een inkijk geven in het presidentschap van Amerika. ‘Ondanks alle macht en pracht is het presidentschap nog steeds gewoon een baan’, schreef Obama donderdag in een voorpublicatie in het blad The Atlantic.

Kortom, een baan met dezelfde teleurstellingen, spanningen, voldoening, emoties en fouten die de gewone Amerikaan ook op kantoor meemaakt. Wat ging er door Obama’s hoofd als hij oog in oog stond met al die wereldleiders? ‘Fysiek was hij onopvallend’, schrijft hij over de Russische leider Vladimir Poetin, die zich in stoere filmpjes als macho presenteert.

‘Hij had zijn borst naar voren gestoken als een krielhaan’, aldus Obama over zijn ontmoeting met de toenmalige Franse president Nicolas Sarkozy. Tijdens een onderhoud met de Chinese leider Hu Jintao, die op monotone toon zijn complete spiekbriefje voorlas, ging het door zijn hoofd hem voor te stellen elkaar de teksten te overhandigen. ‘Zodat we elkaar tijd konden besparen’, aldus Obama volgens The New York Times, dat met diverse andere media het boek kon inzien.

‘Je liegt’

In het Congres had Amerika’s eerste zwarte president in 2009 zelfs kort de ingeving om een Republikein te slaan. Obama was toen amper acht maanden president en hij sprak het parlement toe over zijn ambitieuze gezondheidsplan dat later zou leiden tot Obamacare. ‘Je liegt’, schreeuwde de Republikein Joe Wilson toen de president net had ontkend dat illegale immigranten ook zouden worden verzekerd als zijn plannen zouden worden verwezenlijkt.

Nog nooit eerder was een president zo onheus bejegend in het Congres. Obama schonk er geen aandacht aan en accepteerde de excuses van Wilson. ‘We maken allemaal fouten’, zei hij. Hij wilde er geen punt van maken, zo was de boodschap indertijd. Nu schrijft hij: ‘Ik was in de verleiding mijn plek te verlaten, me een weg te banen door het gangpad en die kerel op zijn kop te slaan.’

Zo’n zeven jaar later ontving Obama in het Witte Huis zijn opvolger, Donald Trump, die van geschreeuw en geruzie ook zijn handelsmerk zou maken. Voor Obama was Trumps overwinning een hard gelag. Toen hij met Michelle het Witte Huis had verlaten en in Air Force One naar huis vloog, was de stemming niet best. Ze waren allebei uitgeput, fysiek en emotioneel. Obama: ‘Niet alleen door het werk van de afgelopen acht jaar. Maar ook door het onverwachte resultaat van een verkiezing waarin iemand als mijn opvolger was gekozen die lijnrecht stond tegenover alles waar wij voor waren.’

Obama met Hillary Clinton, destijds zijn minister van Buitenlandse Zaken, in 2009.  Beeld EPA
Obama met Hillary Clinton, destijds zijn minister van Buitenlandse Zaken, in 2009.Beeld EPA

Gevolgen privéleven

De oud-president trekt een kaarsrechte lijn van het begin van zijn presidentschap naar de opkomst en uiteindelijke zege van Trump. Zijn eigen gang naar het Witte Huis, zo betoogt Obama, moest wel leiden tot een tegenreactie.

Obama: ‘Het was alsof mijn aanwezigheid in het Witte Huis een diepgewortelde paniek had veroorzaakt, een gevoel dat de natuurlijke orde was verstoord. Dat is precies wat Donald Trump begreep toen hij begon te beweren dat ik niet in de VS was geboren en dus een onwettige president was. Miljoenen Amerikanen die opgeschrikt waren door een zwarte man in het Witte Huis beloofde hij een toverdrankje voor hun raciale angst.’

Nadat het tweetal voor het laatst uit Air Force One was gestapt, deden ze een maand lang wat ze in acht jaar niet hadden kunnen doen: luieren, laat naar bed gaan, lang dineren, zwemmen in zee. ‘Wij ontdekten onze liefde opnieuw', schrijft de oud-president. Door de stress in het Oval Office, elke dag aangewakkerd door het besef dat hij een supermacht moest leiden, stak Obama soms wel acht tot negen keer per dag een sigaret op.

Terwijl hij aan het begin van zijn presidentschap grotendeels was gestopt met roken. Pas nadat zijn dochter Malia haar wenkbrauwen had gefronst omdat zijn adem naar sigaretten rook, besloot Obama te stoppen. Aan de zoektochten naar een ‘discrete locatie om ‘s avonds te roken’ kwam een einde.

Hij schrijft ook over de zware druk die het presidentschap legde op zijn relatie met Michelle. Hun privéleven lag onder een politiek vergrootglas en zij maakte zich druk dat hij voortdurend werkte. Ook merkte hij dat vrienden haar rol minder belangrijk vonden. Hij was immers de president. ‘Terwijl ik naast Michelle in het donker lag’, zegt hij over sommige nachten, ‘dacht ik aan die dagen dat alles tussen ons lichter aanvoelde. Toen haar glimlach constanter was en onze liefde minder bezwaard was. Mijn hart verkrampte soms plotseling bij de gedachte dat die dagen misschien niet meer zouden terugkeren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden