ANALYSE

Obama gaat tot aan het randje van wat nog betamelijk is

Keizer Obama. Koning Obama. Een spijtige dag voor de republiek. Volop grote woorden na het besluit van de Amerikaanse president om miljoenen illegalen tijdelijk in het land mogen blijven zonder dat ze hoeven te vrezen voor uitwijzing. De emoties lopen hoog op omdat hij het parlement, het Congres, passeert. Er wordt gesproken van een 'explosie'.

Een anti-Obama-demonstrant in Las Vegas, vrijdag.Beeld reuters

Zeker is dat Obama met zijn eenzijdige actie de politieke verhoudingen zodanig op scherp heeft gesteld dat alle partijen flink hun best zullen moeten doen om schadevrij te blijven. Dat geldt zowel voor de president en zijn Democraten als voor de Republikeinen.

Volgens een peiling is 48 procent van de Amerikanen tegen het presidentiële decreet over de illegalen. Politiek handelt hij heel brutaal. Hij doet iets wat hij zelf de afgelopen jaren als onwenselijk en onwettig had gekarakteriseerd. Hij doet dat twee weken na door de kiezers te zijn afgestraft. En hij doet het voor het nieuwe Congres is aangetreden. Democratisch gezien gaat hij tot aan het randje van wat nog betamelijk is.

Ter verdediging voert Obama aan dat hij lang genoeg gewacht heeft op het Congres. Het immigratiesysteem is kapot. Er zijn elf miljoen illegalen. Gezinnen die wel de legale weg volgen, zien hoe anderen de regels omzeilen. Bedrijven die hun mensen netjes betalen zien hoe concurrenten profiteren van goedkope illegale arbeid. Hoog tijd voor een reparatie, maar een door de Senaat aangenomen immigratiehervorming zit hopeloos vast in het Huis van Afgevaardigden. Hier sta ik, ik kan niet anders, aldus Obama.

Obama tekent de nieuwe immigratiemaatregelen aan boord van de Air Force One.Beeld reuters

Koel hoofd

Hij wijst er op dat Republikeinse voorgangers als Reagan en Bush senior ook eenzijdig groepen illegalen een wettelijke status gaven. Bovendien, zegt hij, krijgen de vijf miljoenen illegalen die hij nu tegemoet komt, niet het staatsburgerschap en ook niet het recht op een permanent verblijf of medische uitkeringen. Daarover gaat alleen het Congres. Het enige is dat zij tijdelijk niet hoeven te vrezen voor deportatie. Hopelijk totdat de immigratiehervorming wel door het parlement komt. Overigens zouden de meesten van die illegalen toch niet gedeporteerd zijn, zolang ze niet in aanraking komen met de politie.

Dit zijn echter relativeringen die een koel hoofd vereisen, en dat is een schaars attribuut op dit moment in Washington. Republikeinen dreigen met rechtszaken tegen de president en zelfs het sluiten van de overheid. Toch moeten zij voorzichtig zijn. Obama heeft met zijn decreet niet alleen maar nobele bedoelingen gehad. Hij wil ook Spaanstalige kiezers binnentakelen voor de verkiezingen van 2016. Als de Republikeinen nu frontaal de aanval openen op het decreet, lopen ze het risico zich opnieuw te vervreemden van dit steeds machtiger verkiezingsblok, net als in 2008 en 2012.

Om deze valkuil te vermijden, zullen gematigde Republikeinen er waarschijnlijk op aandringen dat de immigratiehervorming alsnog door het Congres komt. Maar dan moeten ze eerst hun radicale collega's zien uit te schakelen.

Ook Obama moet voorzichtig manoeuvreren. Los van er gebeurt op immigratiegebied kan de Republikeinse meerderheid in het Congres besluiten hem uit wraak tegen te gaan bij de gewenste belastinghervorming en de vrijhandelsakkoord met Europa en Azië. Dat zou een streep betekenen door zijn ambities voor de laatste twee jaar.

Bovendien moeten hij en de Democraten afwachten hoe langdurig het ongenoegen van de kiezers zal over zijn eenzijdige immigratiemaatregelen. Het mag niet tot 2016 duren.

Een demonstratie voor soepeler immigratiewetten in de VS in Atlanta.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden