Obama en Castro: beleefde gast en felle gastheer

Na hun historische handdruk toont president Obama - van wie de Cubanen tot hun verdriet maar weinig zien - zich maandag in Havana een beleefde gast. Raul Castro slaat een fellere toon aan.

De handdruk: Obama en Raúl Castro. Beeld ap

Het is net opgehouden met regenen als de Amerikaanse president Barack Obama maandagochtend arriveert op het Plein van de Revolutie in de Cubaanse hoofdstad Havana. Hier op dit immense plein trok Fidel Castro regelmatig urenlang van leer tegen de Amerikanen: 'de imperialistische aartsvijanden'. En juist aan dit plein, in het Paleis van de Revolutie, vond gisteren de historische handdruk plaats die een definitief einde maakt aan de haat tussen de VS en Cuba.

Na de handdruk en een urenlang gesprek houden Obama en de Cubaanse leider Raúl Castro een gezamenlijke toespraak. Obama toont zich een beleefde gast. Hij is respectvol, weegt zijn woorden zorgvuldig en doet zijn best de Cubanen niet tegen zich in het harnas te jagen. 'Onze landen hebben verschillende systemen', zei hij. 'Maar we kijken vooruit, niet achterom.'

Steek onder water

Obama zegt 'openhartig en eerlijk' met Castro te hebben gesproken over democratie en mensenrechten. 'Wij geloven in democratie en vrijheid van meningsuiting', aldus de president die verder niet in details treedt. 'We zullen blijven spreken over mensenrechten, maar dat is niet het enige onderwerp.' Hij ontkent dat hij de Cubanen de les wil lezen: 'De lotsbestemming van Cuba zal niet worden bepaald door de Verenigde Staten', verzekert hij. 'Die wordt alleen door de Cubanen zelf bepaald.'

Castro is beduidend feller van toon. Hij bekritiseert het Amerikaanse handelsembargo, of de blokkade zoals de Cubanen het noemen. Ook eist hij dat er een einde komt aan de 'illegale bezetting van de baai van Guantánamo', waar de Amerikanen een marinebasis hebben. 'Welk land respecteert alle mensenrechten?', vraagt Castro zich af. En met een duidelijke steek onder water: 'Er zijn landen die de toegang tot gezondheidszorg niet verzekeren, of waar niet iedereen gratis onderwijs krijgt.'

Het had al tijden niet geregend in Havana, maar als de Air Force One zondag arriveert komt de regen met bakken uit de lucht. Onder zwarte paraplu's worden Obama en zijn vrouw en dochters begroet. Niet door Castro, maar door minister van Buitenlandse Zaken Bruno Rodríguez. Ook als het presidentiële gezin even later een wandeling maakt door het prachtige historische centrum van de Cubaanse hoofdstad blijft het plenzen.

President Obama maandag in Havana, achter hem het monument van revolutionair Che Guevara. Beeld afp

De repressie in Cuba is in de aanloop naar het bezoek van Obama verder toegenomen, zegt de belaagde dissident die vandaag de president zal ontmoeten.

Nieuwe tijden

'Het is een goed teken', zegt Luisa Castillo, een 53-jarige inwoonster van het oude centrum. 'Regen zorgt ervoor dat de boel wordt opgeschoond. Obama brengt nieuwe tijden.' Castillo staat met een buurvrouw in haar deuropening op nog geen blok verwijderd van de kathedraal waar Obama op dat moment de Cubaanse kardinaal Jaime Ortega ontmoet. 'Het is goed dat hij er is', zegt ze. 'Nu kan hij zien dat we normaal zijn, dat we geen vijanden zijn maar een vriendelijk volk.'

Obama is razend populair op het eiland. 'El negrito' (het zwartje), noemen de Cubanen hem liefkozend. De bevolking is Obama dankbaar dat hij een einde heeft gemaakt aan de Koude Oorlog tussen de landen, en ze waarderen zijn pogingen om het handelsembargo op te heffen. 'Hij doet ontzettend zijn best', zegt Castillo's buurvrouw Maria Luis (50). 'Obama kan er niks aan doen dat het Amerikaanse Congres niet meewerkt.'

Cubanen volgen in Havana de auto-escorte van Obama. Beeld reuters

Toespraak

Veel Cubanen vinden het jammer dat ze Obama niet van dichtbij kunnen zien. 'Ik wilde bij de kathedraal gaan kijken maar de politie hield me tegen', vertelt straatveger Joel beteuterd. 'Het is oneerlijk', vindt hij. 'Eindelijk is er een president uit Amerika en het volk wordt overal buitengehouden.' De Cubanen moeten het met de televisie doen. Vandaag spreekt Obama vanuit het Garcia Lorca Theater het Cubaanse volk toe, de toespraak wordt live uitgezonden.

In het straatbeeld is er verder weinig te merken van het bezoek. In september vorig jaar, toen de paus in Havana was, hing de stad vol met billboards die de kerkelijk leider welkom heetten. Obama ziet in de stad alleen de gebruikelijke revolutionaire uithangborden. 'Socialisme of de dood', staat in knalrode letters op de weg van het vliegveld naar het centrum. 'De blokkade, de grootste genocide uit de geschiedenis', staat op een bord vlak bij het Plein van de Revolutie.

Maar Obama laat zich er niet door van de wijs brengen. 'Meer dan een halve eeuw lang was het ondenkbaar dat er een Amerikaanse president in Havana zou zijn', aldus de president. 'Maar er is een nieuwe dag aangebroken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.