O, o, o, die quasi-archaïsche stijl, die oubollige damesromannetjestoon

Deze weken leest Annemarie Oster op verzoek van de boekenredactie de eerste tien pagina's van drie net verschenen boeken en geeft op basis daarvan advies.

Annemarie Oster. Beeld No Candy

Cato van Aa: Fameuze dames

Blijkbaar verschijnen er in de zomermaanden geen serieuze romans. Ook ditmaal werd mij lichte leeskost aangereikt. Nam ik vorige week de bundel Wereldwijven onder handen, nu is het historische verslag Fameuze dames aan de beurt, geschreven door Cato van Aa. 'In soepel proza', staat op het achterplat. En eronder, vetgedrukt: 'Een spannend verhaal over een sterke vrouw die ook maar een mens is.' Van wie is die tekst? Van niemand minder dan Eke Mannink! Zoals ooit Gerard Reve plagerig veronderstelde dat Mensje van Keulen de titel was van haar debuut en Bleekers Zomer de schrijver, had ik deze klinkende namen bijna door elkaar gehaald.

Fameuze dames speelt zich af in het Amsterdam van eind 18de eeuw. Afgezien van het hoofdpersonage, uitgeefster Catharia Dóll, komen er mensen in voor die echt hebben bestaan, zoals de dichter Bilderdijk (voor wiens gemakzuchtige charmes Catharina maar al te graag bezwijkt) en Betje en Aagje. Doordat de achternamen achterwege worden gelaten, ontstaat even een huiselijke sfeer, maar de karakters worden niet uitgediept, dus spreken deze fameuze dames bedroevend weinig tot de verbeelding. Misschien Mary Wollstonecraft wel? In de loop van het boek zoekt Catharina de filosofe-schrijfster op in Londen en schijnt het verhaal een feministische wending te nemen (vandaar dat 'sterke' vrouw?) maar zo ver ben ik niet gevorderd.

Want o, o, o, die quasi-archaïsche stijl, die oubollige damesromannetjestoon: 'Als meisje van zeventien had ze moeten wennen aan de indringende tabakslucht om hem heen maar na hun huwelijk raakte ze ermee vertrouwd. Bedwelmd door de zoete geur gaf ze zich over aan zijn liefkozingen. Liet ze hem de lagen van haar rokken opzij duwen en met al zijn kracht bij haar naar binnen dringen.'

Historische Roman Genootschap; €15,95.

Marjan Berk: Flip

Aan een bespreking van het pas verschenen boek ter ere van Marjan Berks 85ste verjaardag waag ik me niet: nepotisme! Marjan en ik zijn nichten-van-de-koude kant. Haar tante was getrouwd met mijn oom (Bram van der Moer.) Ik zie het pasverloofde stel moeiteloos voor me in het familiealbum: ieder op een paard. Jeunesse dorée. Maar in Zuid-Afrika, o jee!

Later zou oom Bram tot ongekende hoogte opklimmen bij de marine. Hij was intelligent en had gevoel voor humor. Maar De Telegraaf vond hij nog een te linkse krant. Op een familie-etentje met mijn toenmalige echtgenoot, een andere Bram (de Swaan, zo links als wat) kwam het gesprek per ongeluk op dat mooie land waar het weer, de natuur en vooral het licht zo prachtig schijnen te zijn maar waar het verder verre van pluis was.

Toen sprak mijn jeugdige latere ex deze gedenkwaardige woorden: 'Als u en ik hierover in discussie zouden treden, vrees ik dat ik het niet met u eens zou zijn.' Een zucht van verlichting voer door de eetkamer.

(Flip is een allerliefst boek, zoals Marjan Berk er al ettelijke heeft geschreven. Humor en zelfspot strijden om de voorrang en de dialogen klinken als een klokje.).

Atlas Contact, €14,99.

Truusje Goedings: Het licht bij noordenwind - Friso ten Holt, schilder

Hulde (van een leek) voor een lijvig kunstboek over Friso ten Holt, de schilder die gek genoeg in Engeland beroemder was dan hier. Van kunst heb ik weinig verstand. Maar wel van mensen en hun gelaatsuitdrukking. Al bladerend ontdekte ik de overeenkomst tussen de portretreeks in houtskool die vader Henri van de 5-jarige Friso maakte en Ten Holts zelfportret uit 1943. De oogopslag van het kind dat zeven jaar voor zijn vader moest poseren en die van de volwassen man is even introvert en treurig. Om lang naar te kijken.

Waanders i.s.m. Stichting Otto B. de Kat; €27,50.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden