O hemel, de klep staat open

Het pianotrio boezemt ontzag in. Componisten deinzen terug voor de beladen voorgeschiedenis, muzikanten vrezen de precaire klankbalans. Mede dankzij Ellen Corver, Peter Brunt en Larissa Groeneveld raakt het genre toch weer in trek....

DAT HET Osiris Trio zo heet, komt omdat het gewoon mooi klinkt, met al die 'i's' en 'o's'. Met de mythen rond de gelijknamige Egyptische koning heeft de naamskeuze verder niet veel te maken. Tijdens een project voor jonge muzikanten troffen pianiste Ellen Corver, violist Peter Brunt en celliste Larissa Groeneveld elkaar toevallig bij de lessenaars met de partijen van Mendelssohns Tweede pianotrio.

Na Mendelssohn volgden Mozart en Beethoven, maar ook Dvorak en Ives. Er kwamen trio's op bestelling, onder meer van Roel van Oosten, Caroline Ansink en Roderik de Man. Er werden prijzen toegekend, zoals de Philip Morris Finest Selection-prijs en de Annie Bosboom-prijs. Het Osiris Trio ging op reis, naar Wenen, Amerika en Zuid-Afrika. En opeens, voor iedereen het goed en wel in de gaten heeft, is het alweer tien jaar geleden dat het allemaal begon. Dus ligt er sinds kort een jubileum-cd van het label Channel Classics in de winkel en viert het Osiris Trio maandag 30 november feest in Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht.

Wat er te vieren valt is, in alle bescheidenheid, wel iets meer dan alleen een verjaardagsfeestje van een pianotrio. Naast het onvolprezen strijkkwartet is het pianotrio weliswaar dé andere standaardformatie in de klassiek-romantische kamermuziek, maar toch leidt het een wat stiefbroederlijk bestaan. 'Componisten zijn er vaak bang voor', merkte Ellen Corver de afgelopen tien jaar. 'Zo beladen, zeggen ze dan. Terwijl een strijkkwartet net zo beladen is.' Maar uiteindelijk bleek de overredingskracht sterker dan de koudwatervrees en kan het Osiris Trio op korte termijn nog nieuwe werken verwachten van Willem Jeths, Maarten van Norden en Theo Verbey.

Die terughoudendheid heeft ook iets te maken met de precaire klankbalans. Een pianotrio heeft toch al gauw het imago van een ongelijke strijd tussen dat ene grote lompe ding en twee veel fragielere strijkers. Corver ziet het soms al aan de manier waarop de concertbezoekers naar het podium kijken. 'O hemel', denken ze dan, 'de klep staat open'. Nu maakt het voor het aantal decibellen echt niets uit of de klep van de vleugel open is of dicht, maar, zo leert de ervaring, veel mensen zien de piano nog allereerst als een begeleidingsinstrument, waarbij de strijkers hun lyrische melodieën spelen.

Maar zo was het al niet bij Haydn en Beethoven, zo is het niet bij Ives en al helemaal niet bij de nieuwe werken. Bovendien ligt een dergelijke manier van spelen niet in de aard van het Osiris Trio, dat een transparante samenklank van drie individuele stemmen tot handelsmerk heeft gemaakt. Daarom is Peter Brunt erg gelukkig met de nieuwe cd, waarop Dvoraks Dumky-trio, het Pianotrio sur des mélodies populaires irlandaises van Frank Martin en het Trio van Charles Ives zijn opgenomen.

'We hadden natuurlijk de piano een paar streepjes zachter kunnen zetten, maar dat hebben we bewust niet gedaan', aldus Brunt. Dat is voor hem ook de uitdaging van het pianotrio - elke keer weer in een andere akoestische omgeving, met telkens een andere vleugel, dat onbeschrijfelijke evenwicht te vinden tussen licht en zwaar en dicht en open. Altijd loert het gevaar dat het te zwaar is, dat Brahms of Schumann bij wijze van spreken dichtgeplamuurd wordt.

Van Dvorak naar Martin naar Ives, dat lijkt een merkwaardige hinkstapsprong, maar de repertoirekeuze waarmee het Osiris Trio zijn tienjarige bestaansrecht bewijst, heeft toch een sterke inhoudelijke consistentie: in elk van de drie werken is volksmuziek verweven. Ook hier bewijst het trio z'n kracht, met goed getimed, aanstekelijk en ritmisch opzwepend spel.

Misschien wel zó aanstekelijk, dat het Osiris Trio zich de voorhoede mag noemen van de jonge, enthousiaste pianotrio's die in zijn kielzog zijn opgericht, zoals het Storioni Trio, het Rembrandt Trio en het Escher Trio. En dat is niet alleen winst (en concurrentie) voor Ellen Corver, Peter Brunt en Larissa Groeneveld, maar zeker ook voor het pianotrio, dat als genre weer en vogue is.

Osiris Trio: Folk Music. Werken van Dvorak, Martin en Ives plus bonus-cd met werken van Beethoven, Novák en Sjostakowitsj. Channel Classics CCS 13098.

Jubileumconcert: 30 november Muziekcentrum Vredenburg, Utrecht, m.m.v. Daniel Raiskin, altviool. Programma: Novák, Mendelssohn, Schumann en jubileumsurprise.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden