O, daar heb ik nog wel een leuk verhaal bij

Woensdag 13 november. 'Deskundigen kraken diagnose en onderbouwing voorgeschreven medicijnen in proces tegen Jansen Steur.'

Charles II van Engeland (1630-1685), vanwege zijn vele concubines The Merry Monarch genoemd, had veertien lijfartsen. Onder leiding van Sir Charles Scarburgh kwamen ze bijna allemaal in actie toen hij onwel werd tijdens het scheren. Hoewel men aanvankelijk vergiftiging vermoedde, tot voor kort aan een lichte hersenbloeding dacht en tegenwoordig aan nierfalen, had de oorzaak voor de behandelwijze waarschijnlijk weinig verschil gemaakt.


Die bestond gewoontegetrouw uit aderlatingen, waarbij de stuiptrekkende koning ten minste een liter bloed verloor. Tussendoor, om de kwade sappen uit te drijven, dienden de artsen hem (giftige) braakmiddelen en laxeermiddelen toe, een behandeling die werd herhaald als de patiënt bijkwam vanwege gebleken succes, of juist het bewustzijn verloor, wat meer dan eens gebeurde. Toen er geen verbetering optrad, schoren ze zijn hoofd kaal en smeerden het in met onder meer kamfer- en mosterdzalf. Spaanse vlieg moest de urinewegen dusdanig irriteren, dat ook daar de sapstroom op gang kwam. Dat schijnt gelukt te zijn.


Op de website van de BBC is onder het kopje 'Renaissance methods of diagnosis and treatment' een indrukwekkende samenvatting van de toegediende medicijnen te vinden. Het niespoeder, het extract van gestampte parels, de veertig druppels waarin fijngemalen mensenschedel was opgelost, het 'tegengif dat extracten van alle planten en dieren van het koninkrijk bevatte', de zalf van duivenpoep waarmee hij de voeten insmeerde: Sir Scarburgh hield het patiëntendossier vier dagen lang gewetensvol bij. Daarna wisselde Charles het tijdelijke voor het eeuwige. De dag voor zijn dood werd hij katholiek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden