O, daar heb ik nog wel een leuk verhaal bij

Woensdag: 'Internationale Dag van het Boek en de Auteursrechten wereldwijd gevierd.'

'Le gach boin a boinin, acus le gach leablzar a leabbran.' In het Ierland van de 6de eeuw werd het christelijk geloof gepredikt door een selecte groep edelen, van wie Finnian van Moville (495-589) er een was. Deze Finnian had een exemplaar van het vulgaat van Hiëronymus van Stridon in zijn bezit, meegebracht van een stichtelijke reis naar Rome. Het psalmenboek werd op een nacht in 561 stiekem overgeschreven door een logé in zijn klooster, zijn roodharige pupil Colm Cille (521-597).


De abt, not amused, eiste de kopie tevergeefs op en wendde zich vervolgens tot Diarmait mac Cerbaill, de High King, die beide mannen aanhoorde en sprak in het Gaelic: 'Aan elke koe haar jonge koe, dat is: haar kalf. En aan elk boek zijn transcriptie. En daarom behoort aan Finnian het boek toe dat gij heeft geschreven, O Colm Cille.'


Niettemin weigerden Colm Cille en zijn getrouwen het edict te aanvaarden, wat uitmondde in een veldslag op de hellingen bij Cul-Dreimnhe (Cooldrummon). Naar schatting drieduizend mannen kwamen om bij deze zogenoemde Battle of the Book, die Colm Cille naar verluidt won met hulp van een engel.


Toch werd hij niet lang daarna op straffe van excommunicatie uit Ierland verbannen, waarbij hij de opdracht meekreeg evenveel Picten te bekeren als het aantal doden dat hij op zijn kerfstok had - wat lukte. Colm Cille (of Columba) stichtte het nu wereldberoemde klooster op het Schotse Iona en zou net als Finnian heilig verklaard worden. Zijn boek, de Cathach of St. Columba (cathach betekent iets als 'strijder'), is na enige omzwervingen een van de pronkstukken van de Royal Irish Academy. Althans, dat werd lang gedacht; modern onderzoek doet vermoeden dat dit een kopie van een eeuw later betreft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden