NZA moet een echt onafhankelijke marktmeester in de zorg worden

Er is veel mis bij de toezichthouder op de zorgmarkt. Zo heeft de instelling twee petten op en rommelt het er intern. Vier vragen over de Nederlandse Zorgautoriteit (NZA).

Het rapport over het functioneren van de Nederlandse Zorgautoriteit. Beeld anp

Wat is de NZA ?

De Nederlandse Zorgautoriteit is een zelfstandig bestuursorgaan van het ministerie van Volksgezondheid. De NZA houdt toezicht op de gehele zorgmarkt, van genezingszorg in ziekenhuizen tot verblijf in verpleeghuizen. Daarin gaat jaarlijks 90 miljard euro premiegeld om. In 2006 werd het nieuwe zorgstelsel van kracht. Omdat de zorg een 'markt' werd, moest er onafhankelijk toezicht komen. Burgers zijn verplicht zich te verzekeren tegen ziektekosten. Verzekeraars concurreren om hun klandizie en sluiten contracten met zorgverleners, zoals ziekenhuizen. Verzekeraars moeten zelf hun risico's dragen, ziekenhuizen mogen steeds meer tarieven voor behandelingen zelf vaststellen. De NZA moet toezicht houden op deze ontwikkelingen en die in goede banen leiden.

Wat is er fout gegaan?

Een dossier van een medewerker van de NZA die zich miskend voelde en uiteindelijk zelfmoord pleegde, kwam in handen van de NOS en NRC Handelsblad. Dat was aanleiding voor onderzoek onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap. Het rapport is dinsdag gepresenteerd.

Borstlap zegt het niet met zoveel woorden, maar de medewerker voelde zich terecht miskend en op een zijspoor gezet. Dat was volgens Borstlap te wijten aan falend personeelsbeleid. De NZA was geen nieuwe club, maar een fusie van twee zorginstellingen. Daar kwamen nieuwe mensen bij met verstand van markten. Die drie culturen botsten en schuurden.

Ook het computersysteem deugde niet. Zo was gevoelige informatie van zorginstellingen voor alle NZA-medewerkers in te zien.

De NZA kreeg twee petten op. De club moest toezichthouder zijn en tegelijk spelregels vaststellen voor bijvoorbeeld budgetten, tarieven en prestaties.

Hans Borstlap, voorzitter van de onderzoekscommissie tijdens de presentatie van het rapport over het functioneren van de NZa. Beeld anp

Wat ging er mis in de samenwerking met het ministerie van Volksgezondheid?

Het ministerie verraste de NZA nogal eens. Zo benoemde toenmalig minister Ab Klink de failliete IJsselmeerziekenhuizen in 2009 tot 'systeemziekenhuis' dat niet failliet mocht gaan. Dat begrip bestond niet in de zorg. De NZA moest de marsorder van Klink uitvoeren.

VWS zit de NZA te dicht op de huid, ook in individuele gevallen. De commissie-Borstlap onderzocht twee gevallen. De ene betreft extra geld voor het Rotterdamse Oogziekenhuis, het andere een marktonderzoek. Weliswaar zijn geen regels overtreden, maar de belangstelling van VWS werd wel als oneigenlijke druk ervaren.

Daar is een derde geval bijgekomen. Volgens Schippers heeft haar voorganger Ab Klink in 2009 100 miljoen euro steun toegezegd aan het Rotterdamse Erasmus Medisch Centrum voor nieuwbouw. De NZA moest deze toezegging verwerken. De toezegging is mogelijk ongeoorloofde staatssteun. Klink informeerde de Tweede Kamer niet, noch zijn opvolger Edith Schippers. Die zegt tot vorige week van niets te hebben geweten en laat de kwestie uitzoeken.

Wat is de oplossing ?

Intern moet de NZA op de schop. In plaats van een duo gelijkgestemde witte mannen moet er een driekoppig, 'divers' bestuur komen. Het personeelsbeleid moet verbeterd en de ict moet op orde worden gebracht.

De NZA moet een echt onafhankelijke marktmeester in de zorg worden. Een andere club moet regels en budgetten gaan bepalen. Borstlap oppert de ACM, Autoriteit Consument en Markt. VWS moet de onafhankelijkheid van de NZA respecteren en zich al helemaal niet bemoeien met individuele kwesties zoals het Oogziekenhuis.

De verhouding tussen het ministerie en de NZA is toe aan een 'grondige onderhoudsbeurt'. Dit najaar besluit het kabinet over de toekomst van de NZA.

De Nederlandse Zorgautoriteit. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden