EindexamenFries

Nynke de Jong doet eindexamen ‘Fries als examenvak houdt de taal in leven’

Op verzoek van de Volkskrant doet schrijfster en journalist Nynke de Jong opnieuw eindexamen. De laatste aflevering van deze rubriek, de eerste ronde van de eindexamens is voorbij.

Perspresentatie de LULverhalen - Ladies on Stage in Toomler te Amsterdam.

Op de foto:  Nynke de Jong Beeld Brunopress
Perspresentatie de LULverhalen - Ladies on Stage in Toomler te Amsterdam.Op de foto: Nynke de JongBeeld Brunopress

Dat ze geen eindexamen Fries heeft gedaan, noemt schrijfster en journalist Nynke de Jong (36) een van de grootste fouten van haar leven. Ze groeide op in het Friese Goënga en ging naar school in Sneek. ‘In plaats van Fries volgde ik het vreselijke vak management en organisatie. Ik haalde een 5.’

Veel liever had ze op school haar ‘poëtische en zangerig ronde’ moedertaal gevolgd. ‘Fries heeft een rijke geschiedenis, zowel als spreektaal als literair.’ Het is volgens haar dan ook heel belangrijk dat het als examenvak wordt aangeboden. ‘Daardoor blijft de taal leven.’

Na haar middelbare school studeerde De Jong Nederlands in Utrecht. Een keuze maken tussen de twee talen vindt ze onmogelijk. ‘Ik spreek Nederlands met mijn kinderen en man, maar Fries ligt me nauw aan het hart. Als ik verdrietig, aangeschoten of boos ben, schakel ik naar het Fries.’

Zonder moeite vliegt De Jong door de teksten in het examen. Ze gaan over de Leeuwarder Courant, een theater en de film Redbad. Bij vraag 11 stopt ze even. Wat is dat ook alweer, het konkludearjend ferbân (concluderend verband) of het útlizzend ferbân (uitleggend verband)? ‘Dat zijn termen die ik al twintig jaar niet heb gehoord.’ Toch beantwoordt ze de vraag goed.

In de tekst over de Leeuwarder Courant zegt de dan net-aangestelde hoofdredacteur Sander Warmerdam over zijn krant: ‘It mei wol wat prikeljender’, het mag wel wat prikkelender. Wat bedoelt hij met die uitspraak? De Jong kiest A: ‘De krant kan wel wat vaker prikkelende onderwerpen behandelen.’ Het is de enige vraag die ze fout heeft. Over het goede antwoord, de inhoud van de stukken moet meer tot nadenken aanzetten, zegt ze: ‘Hierover dien ik een klacht in bij de examencommissie.’

Deze leerling kreeg middenin de examenweek corona

Voor de meeste leerlingen zitten de eindexamens erop. Hoewel ze door het corona-schooljaar de optie hadden gekregen om examens te spreiden over een extra tijdvak, maakten maar weinig leerlingen daar gebruik van. Scholen hamerden op het eerste tijdvak, zag het Landelijk Aktie Komitee Scholieren (LAKS). En scholieren wilden er zelf ook zo snel mogelijk vanaf zijn.

Het tweede tijdvak was ook bedoeld om leerlingen die in quarantaine moesten tijdens de examens wat ruimte te bieden. Nieuws over hele klassen of scholen die thuis zaten, bleef uit. Maar examenleerling Zita Lokin (17) uit Breda kreeg middenin de examenperiode corona.

Ze had er bewust voor gekozen om al haar examens in het eerste tijdvak te plannen. ‘Ik wilde liever vroeg vakantie en stond er goed voor’, zegt ze. Dus boekte ze een ticket naar Griekenland, meteen na haar laatste examen.

Maar toen kreeg haar moeder corona. ‘Ik ben bij een vriendin gaan slapen toen ik dat hoorde’, zegt de scholier. ‘Een paar dagen later kreeg ik ook keelpijn en toen wist ik dat het mis was.’ Middenin de examenperiode testte ze positief op corona.

De examens wiskunde en economie moet de havist in het tweede tijdvak doen. ‘Het is vooral balen dat mijn vrienden nu allemaal klaar zijn en ik nog moet studeren.’ Inmiddels is ze weer beter en na het tweede tijdvak vliegt ze alsnog naar Griekenland.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden