Nieuwswetenschap

NY Times: ‘Rotterdamse geneticus gebruikte mogelijk onder dwang verkregen bloedmonsters van Oeigoeren’

Het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam is in verlegenheid gebracht door een onthulling in the New York Times. Een van zijn genetici, de Chinees Fan Liu, zou samenwerken met de Chinese politie en bij zeker één onderzoek gebruik hebben gemaakt van dubieuze, mogelijk onder dwang verkregen bloedmonsters.

Leden van de Oeigoerse gemeenschap demonstreren in Den Haag tegen het harde optreden van de Chinese regering tegen Oeigoeren in dat land.Beeld ANP

Liu volgde al in 2002 een master in Rotterdam, is verbonden aan het Bejing Institute of Genomics, en is daarnaast deeltijd-staflid bij de afdeling genetische identificatie van het Erasmus MC. Daar onderzoekt men onder meer hoe men uit dna zaken kan aflezen zoals iemands haarkleur, oogkleur, gezichtsvorm of huidskleur kan aflezen. Hoewel die techniek nooit een ‘pasfoto’ kan leveren van iemands uiterlijk, zou China interesse hebben in de techniek hebben, om dissidenten op te sporen en ‘zijn greep op de samenleving te vergroten’, schrijft the New York Times.

En het westen zou die pogingen, al dan niet bedoeld, steunen, aldus de krant. Zo betaalde het Chinese ministerie van veiligheid indirect mee aan een onlangs gepubliceerd Rotterdams onderzoek naar ‘de voorspelbaarheid van grote lichaamslengte’. Eerste auteur is Liu, gevolgd door vier Nederlanders. Ook de EU, de gemeente Rotterdam en onderzoeksfinancier NWO betaalden mee, blijkt bij naspeuring.

Bloedmonsters

In een ander geval, afgelopen lente, schreef Liu mee aan een onderzoek naar gezichtsvorm dat gebruikmaakte van 612 bloedmonsters van Oeigoeren, een onderdrukte overwegend islamitische minderheid in China. In hun artikel, in vakblad Human Genetics, schrijven de wetenschappers dat alle deelnemers vrijwilligers zijn die schriftelijk onderzoekstoestemming gaven. Maar volgens the New York Times zijn de bloedmonsters mogelijk onder dwang verkregen. Bewijs daarvoor levert de krant overigens niet.

Het Erasmus MC benadrukt dat Liu’s Chinese onderzoek losstaat van zijn werk in Rotterdam. ‘Het is niet ongebruikelijk dat wetenschappers bij hun publicaties al hun affiliaties vermelden’, aldus het medisch centrum in een dinsdagavond verspreide verklaring. ‘Dr. Liu ontving geen Erasmus MC-financiering voor het onderzoek dat hij in China deed.’

Laconiek

Een andere bij de onderzoekslijn betrokken Chinese geneticus, Kun Tang, werkte onder meer in Duitsland. Tegen de Times reageert hij laconiek: ‘Om eerlijk te zijn overschat u hoe schrander de Chinese politie is.’ Niettemin stelt het Max Planck Instituut, dat Tangs studies deels betaalde, onderzoek in naar de zaak. De Rotterdamse wetenschapper Liu was niet bereikbaar voor commentaar.

Op de achtergrond speelt de aanhoudende onrust in China rondom de overwegend islamitische Oeigoeren in de westelijke provincie Xinjiang. Na enkele bloedige aanslagen besloot China in 2014 hard terug te slaan, blijkt onder meer uit naar the New York Times gelekte documenten. Zo brengt China de minderheden onder in grote interneringsfaciliteiten, volgens de Chinese autoriteiten om ze ‘op te leiden’ tot goede burgers.

Door de Volkskrant gehoorde medewerkers, die anoniem willen blijven, zeggen dat the New York Times ‘een heleboel dingen met elkaar in verband brengt’ die niet per se met elkaar te maken hebben. Zo ontbreekt het aan tastbaar bewijs dat Liu echt onder een hoedje zou spelen met de politie.

Naschrift redactie: in een eerdere versie stond dat het Chinese ministerie voor veiligheid direct ‘meebetaalde’ aan het lichaamslengte-onderzoek. Dat is onjuist. Liu ontving een persoonlijke subsidie van het ministerie; het onderzoek zelf werd gefinancierd door de EU.

Lees ook:

Chinezen halen alles uit de kast om Oeigoeren te onderdrukken

In Xinjiang worden alle trucs van de dictatuur uit de kast gehaald tegen het ‘religieus extremisme’,maar ook repressie blijkt mensenwerk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden