NVWA kreeg vorig jaar al tip over 'fipronil-bedrijf' Chickfriend, maar actie bleef uit

Het kippenontsmettingsbedrijf Chickfriend is inderdaad in november 2016 genoemd in de anonieme tip aan de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit NVWA. Er is toen geen actie tegen dit bedrijf ondernomen. Pas nadat de Belgische autoriteiten in juni vragen hadden gesteld over dit bedrijf, heeft de NVWA onderzoek gedaan naar Chickfriend. Daarbij kwam de eerdere tip niet naar boven.

Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Dit schrijven minister Edith Schippers van Volksgezondheid en staatsecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken aan de Tweede Kamer. Schippers is verantwoordelijk voor de Volksgezondheid, Van Dam voor de NVWA.

Chickfriend lijkt de veroorzaker van de eiercrisis door het illegale gebruik van het insecticide fipronil in een bestrijdingsmiddel van bloedluizen bij leghenkippen. Daardoor is het gif in eieren en kippen terechtgekomen. Inmiddels zijn 180 bedrijven gesloten, 1,5 miljoen legkippen gedood op 47 bedrijven en miljoenen eieren vernietigd. De schade voor de Nederlandse pluimveesector wordt nu geraamd op 150 miljoen euro.

Informele vraag

De crisis begon na een vraag van de Belgische toezichthouder FAVV aan de NVWA op 19 juni. Toen was in eieren van een Belgisch eibedrijf fipronil gevonden. Dat zou volgens de FAVV veroorzaakt kunnen zijn door twee Nederlandse bedrijven. 'De informele vraag van de FAVV', schrijven Schippers en Van Dam, 'is per mail op inspecteursniveau binnengekomen met het verzoek om informatie over twee bedrijven en is door FAVV niet gemeld via de reguliere meldingssystemen die hiervoor bedoeld zijn.'

De NVWA heeft daarna uitgezocht wat bekend was over deze bedrijven. Van één bedrijf bleek uit de toezichtsystemen dat er regelmatig is gecontroleerd, maar geen overtredingen zijn vastgesteld. Over het tweede bedrijf, Chickfriend, was geen toezichtsinformatie bekend.

Tijdens de interne zoektocht van de NVWA kwam de anonieme melding uit november niet 'naar boven'. Schippers en Van Dam gaan onderzoeken waarom dat niet is gebeurd. Wel schermen ze in hun brief met antwoorden op vragen van Kamerleden over de eiercrisis met een strafrechtelijk onderzoek dat dit voorjaar is gestart. Daardoor zouden ze geen volledige openheid kunnen geven.

Chickfriend werd gesloten nadat was gebleken dat bij bedrijven die zij recentelijk hadden ontsmet, fipronil in de eieren zat. Daarna werden 180 bedrijven die zij dit jaar hadden ontsmet gesloten. Het voorarrest van de twee bestuurders van Chickfriend is dinsdag met twee weken verlengd. Zij zitten vast op verdenking van het in gevaar brengen van de volksgezondheid. Ook de Belgische toeleverancier Poultry-Vision is onderwerp van onderzoek. De Belgische staat kondigde gisteren juridische stappen tegen Chickfriend aan.

EU-norm

In hun brief aan de Kamer verweren Schippers en Van Dam zich tegen de suggestie van toxicologen zoals de Utrechtse hoogleraar Van den Berg, dat de norm voor fipronil in eieren te streng zou zijn. De NVWA hanteert, zo benadrukken Schippers en Van Dam, de Europese norm voor fipronil in eieren. 'Deze norm geldt in de gehele EU.' De norm voor fipronil in eieren is vastgesteld op het laagste niveau dat nog in het laboratorium kan worden gemeten: de bepaalbaarheidsgrens.

Fipronil is toegestaan voor gewassen en dierlijke producten. Voor deze producten geldt een hogere norm. Bij het vaststellen van de norm voor een product, zoals eieren, 'wordt er ook gekeken of de blootstelling uit alle levensmiddelen waarin deze stof kan voorkomen veilig is'.

Eieren waarin fipronil wordt gevonden, mogen niet verhandeld worden. De norm wordt op basis van wetenschappelijk onderzoek van de Europese Voedselveiligheidsautoriteit (EFSA) vastgesteld door de Europese Unie. 'Uitgangspunt hierbij is dat de meest kwetsbare consumenten beschermd worden. Essentieel voor de werking van ons voedselveiligheidssysteem is dat de NVWA strikt handhaaft', schrijven de bewindslieden.

Alles wat je moet weten over het eierschandaal.

Zelf verdacht
Het is november 2016 als Nick Hermens (28) naar de website van de NVWA surft om melding te doen van gesjoemel met fipronil. Nu is hij zelf opeens verdachte in het eierschandaal.

Belgische minister haalt uit naar Nederland: NVWA wist vorig jaar al van fipronilbesmetting
De Belgische minister van Landbouw Denis Ducarme haalt in het fipronilschandaal zwaar uit naar Nederland. Volgens Ducarme trof de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) in november 2016 al fipronil aan in eieren, zonder de buitenwereld hierover in te lichten. Het onderzoek naar de huidige fipronilbesmetting zou bovendien vertraging opgelopen hebben doordat de NVWA niet reageerde op vragen om informatie uit België.

Al half mei werden er in België besmette eieren gevonden
De Belgische voedsel- en warenautoriteit wist al op 2 juni dat er fipronil in eieren kon zitten, maar sloeg pas anderhalve maand later alarm op Europees niveau. Daardoor hebben er in de buurlanden Nederland en Duitsland, maar ook in Frankrijk, Scandinavië en Zwitserland langer vergiftigde eieren in de winkel gelegen dan nodig was geweest.

Hij kan niet anders dan ruimen, zegt ze boer
Een Drentse boer die zijn fipronilkippen laat doden begrijpt niets van de demonstranten voor zijn erf. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.