Nut afvalscheiding wordt vaker betwijfeld

Het gescheiden inzamelen van afval is niet meer zo vanzelfsprekend meer, zeker niet na de installering van nieuwe vergistingsinstallaties in gemeenten....

Het debat zal de komende jaren steeds luider klinken, gestimuleerd door nieuwe technieken waardoor het nut van afvalscheiding wel degelijk aan de orde wordt gesteld.

De gemeente Groningen is het gesprek over de compostbak al enkele keren met het ministerie aangegaan. Aanleiding is de nieuwe scheidings- en vergistingsinstallatie die er in gebruik is genomen en waarmee ook nuttige dingen kunnen worden gedaan met organisch afval. Minder geavanceerde vergistingssystemen staan ook in Leiden, Lelystad en Tilburg. Daar kan de discussie te zijner tijd dus ook beginnen.

Rotterdam heeft al een verbeten strijd tegen het ministerie van VROM achter de rug, en andere steden (of deelraden, zoals in Amsterdam) doen aan stille sabotage, door gewoon geen biobakken te verspreiden. In vrijwel alle gevallen beperkt de strijd zich echter tot de wijken waar de voorwaarden voor gescheiden afval relatief slecht zijn.

Kleine, oude gestapelde woningen, soms zelfs zonder balkon, nodigen bepaald niet uit tot afvalscheiding. Wie de compostbak in de keuken niet regelmatig leegt, loopt binnenshuis kans op schimmelinfecties. De reinigingsdienst vindt gft-inzameling in deze wijken onrendabel, want de opbrengst is relatief klein.

Grotestadsbewoners geven gemiddeld 31 kilo gft-afval aan de vuilnisman. In kleine steden is dat gemiddelde 134 kilo. De cijfers laten trouwens zien dat het gft-beleid landelijk nog steeds een succes is. Bijna een kwart van het ingeleverde huishoudelijk afval in Nederland is gft. Van de 14 miljoen ton afval die bedrijven en burgers produceren, wordt anderhalf miljoen ton verwerkt tot compost. Dat is in overeenstemming met de doelstellingen van het ministerie.

De voordelen van het systeem zijn evident. De trend in vol Nederland is dat afval minder wordt gestort en vaker wordt verbrand. Maar dat verbranden is duur: 176 gulden per ton. Composteren is met honderd gulden per ton veel goedkoper. Bovendien is de biobak zo'n beetje het boegbeeld geworden van braaf milieugedrag van de burger - een psychologisch aspect dat het ministerie niet wil onderschatten.

Vergisten van organisch afval ligt wat prijs betreft tussen composteren en verbranden. Het levert energie op, in plaats van dat het energie kost. Volgens het ministerie is het proces echter nadelig voor het klimaatbeleid: er komt extra broeikasgas kooldioxide vrij door verbranding.

De fabrikant van vergistingsinstallaties is het daarmee niet eens: het vrijgekomen biogas wordt immers gebruikt voor de opwekking van elektriciteit. Maar het rendement van zo'n afval-energiecentrale is beperkt, dus dat argument gaat niet zonder meer op.

Bovendien laat vergisting na afloop van het proces nog steeds 10 procent compost achter. Dat restdeel is van minder goede kwaliteit dan compost van gescheiden inzameling van organisch afval, en is dus niet altijd bruikbaar. De techniek draagt bovendien de 'verkeerde' psychologische boodschap met zich mee: gooi alles maar weg - de overheid haalt de rotzooi later wel weer uit elkaar.

Kritiek op het systeem komt echter uit onverwachte hoek. Het Centrum voor Energiebesparing, een instelling waar slechts koele wetenschap wordt bedreven, noemde de opstelling van het ministerie eind vorig jaar 'dogmatisch'. Het centrum verwacht dat de nascheidingstechnieken steeds beter zullen worden. Steden die nu nog willen investeren in geavanceerde nieuwe (ondergrondse) inzamelsystemen, zou dat volgens het centrum eigenlijk moeten worden ontraden.

De milieubeweging kiest vooralsnog voor de lijn-Pronk. De stichting Natuur en Milieu is onomwonden vóór afvalscheiding, en gft is daarop geen uitzondering. Het bespaart kosten, en voor compost zijn nog wel wat nieuwe toepassingen te bedenken, onder meer als alternatief voor turf.

Beeldvorming bij de burger speelt daarbij een belangrijke rol, erkende Natuur en Milieu in een brief aan de minister. 'De voordelen van gescheiden inzameling moeten beter voor het voetplicht worden gebracht. Het draagvlak voor gescheiden inzameling moet blijven bestaan.' Als de biobak verdwijnt, vreest de milieuorganisatie, zullen de glasbak en de oudpapierbak waarschijnlijk snel volgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.