‘Nurejev wilde over die boys heengaan’

Van Dantzig, Greco en Scholten..

AMSTERDAM Een moetje, noemt Rudi van Dantzig zijn dansstuk The Ropes of Time (1970) voor Rudolf Nurejev. Bijna 40 jaar geleden creëerde hij de choreografie voor The Royal Ballet op verzoek van de stersolist himself. ‘Weigeren kon niet. Eerlijk gezegd: ik weet er niets meer van’, zegt de 74-jarige choreograaf en schrijver glimlachend. Het choreografenduo Emio Greco en Pieter C. Scholten heeft zich op verzoek van de Nederlandse Dansdagen laten inspireren door dit in Nederland nagenoeg onbekende werk.

Het driedaagse festival, dat vanavond begint als opmaat van de dansweek, bestaat 10 jaar. Het vroeg choreografen voor het project Cover een klassieker uit de dansgeschiedenis te bewerken. De jonge skatedanser Marco Gerris koos Stamping Ground (1983) van Jirí Kylián, Anouk van Dijk Hans van Manens Situation (1970) en Andrea Leine en Harijono Roebana haalden het dadaïstisch werk van Onafhankelijk Toneel (jaren tachtig) boven water.

Greco en Scholten maakten het zich met The Ropes of Time niet gemakkelijk. Er bestaat geen opname van, alleen een paar foto’s van Nurejev op een blauwe (aard)bol, in een strak balletpak met keurig gescheurde gaten (ontwerp: Toer van Schayk). Greco en Scholten doken in het Britse archief om zich een beeld te vormen aan de hand van documentatiemateriaal.

Niet dat ze van plan zijn het ballet te reconstrueren of moderniseren. Voor hun Double Points: Rudi onderzoeken ze de vraag wat het klassiek ballet betekent voor modern én internationaal ingestelde choreografen. Scholten: ‘Van Dantzig was in zijn tijd vernieuwend, met sociaal-maatschappelijke balletten op basis van de emotioneel geladen Graham-techniek. Zijn blik was internationaal. Toch bleef hij Het Nationale Ballet met zijn klassieke basis altijd trouw. En dan dwingt zo’n balletster als Nurejev plots een choreografie van je af.’

Van Dantzig: ‘Nurejev wilde alles doen in die tijd. Als dertiger was hij al over zijn hoogtepunt heen. Toch eiste hij dat hij het hele ballet centraal zou staan. Om te plagen heb ik hem laten schaduwen door twee jonge talenten, die hem in energie naar de kroon staken. De een vertolkte de Dood, de ander het Leven. Nurejev was daar zo door gestoken dat hij probeerde over die boys heen te gaan. Dat kwam het thema, de Reiziger door de Tijd, alleen maar ten goede. Een van die jongens was Wayne Eagling, die mij later heeft opgevolgd.’

Zo veeleisend als Nurejev (Van Dantzig: ‘Thuis een engel, in de studio een secreet’), zo rustig en bescheiden is (tweede) solist Nicolas Rapaic die Het Nationale Ballet voor Double Points: Rudi heeft uitleend. Groots en sterk staat hij als laatste in een rij van vier mannen, oplopend in lengte. Voor hem een andere volwassen danser, daarvoor weer de stoere Chanquito van Hoeve (15), student aan de Balletacademie. Blikvanger is zijn jaargenoot Marijn Brussaard, een engel van 14 jaar met blonde krullen.

Van Dantzig is zichtbaar geraakt bij het zien van deze jeugdigheid, gevangen in een balletlichaam. Scholten: ‘Marijn zou zo weggelopen kunnen zijn uit balletten waarin Van Dantzig de vinger legde op jeugdige onschuld in een hardvochtige mannenwereld.’

Alle vier dansen ze passen uit het oeuvre van Emio Greco|PC waar de klassieke basis sterk doorheen schemert. Greco: ‘Ik ben als klassiek danser opgeleid, maar te laat om daarin door te breken. Toch blijft het onze sterkste basis voor vernieuwing.’ Het onderzoeken van hun oeuvre op klassieke invalshoeken past in de huidige fase van Emio Greco|PC. Scholten: ‘Het plan is in de toekomst een stuk te maken voor Het Nationale Ballet.’ Van Dantzig ziet zich dat niet meer doen, hoewel hij genezen is van zijn kanker. ‘De chemotherapieën hebben te veel tol geëist. Dat geeft niet. Ik ben twee boeken aan het schrijven. Een over Sonia Gaskell en één over Van Gogh en Rameau.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden